Λόγοι μη αναγνώρισης ή μη εκτέλεσης της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας κατ’ άρθρα 11 της Οδηγίας 2014/41/ΕΕ και 13 του Ν. 4489/2017

Η ραγδαία ανάπτυξη των οικονομικών συνθηκών και η βελτίωση του κοινωνικού επιπέδου, που ακολούθησαν ύστερα από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, αύξησαν την ανθρώπινη κινητικότητα και ενίσχυσαν το διασυνοριακό εμπόριο, με αναπόφευκτη όμως συνέπεια και την άνθηση του εγκλήματος με διασυνοριακή διάσταση. Η καταπολέμηση του εγκληματικού φαινομένου απαιτούσε στενότερη και αποτελεσματικότερη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών της ΕΕ και επιτάχυνση στην απόκτηση και διαβίβαση αποδείξεων. Το παραδοσιακό σύστημα της δικαστικής συνδρομής ήταν σε σημαντικό βαθμό ανεπαρκές και τα κενά αυτά επεδίωξε τελικά να καλύψει συνολικά η Οδηγία 2014/41/ΕΕ για την Ευρωπαϊκή Εντολή Έρευνας, η οποία συνιστά νέο νομικό μέσο στο τομέα της δικαστικής συνεργασίας και ερείδεται στην αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης και συνακόλουθα στην αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας και εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών, ενώ χάρη σε αυτή εγκαταλείπεται πλήρως «η αρχή της αίτησης». Με βάση την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης το κράτος εκτέλεσης υποχρεούται / εντέλλεται (δεν δύναται) να αναγνωρίσει / εκτελέσει την ΕΕΕ. Ωστόσο, υπάρχουν και εξαιρέσεις, οι οποίες όταν συντρέχουν επιτρέπουν στο κράτος εκτέλεσης να απορρίψει την ΕΕΕ. Πρόκειται για τους λόγους άρνησης αναγνώρισης/εκτέλεσης της ΕΕΕ, οι οποίοι είναι οκτώ και προβλέπονται ρητά στο άρθρο 11 της Οδηγίας ως δυνητικοί και στο άρθρο 13 του Ν. 4489/2017 (νόμος ενσωμάτωσης της Οδηγίας) ως υποχρεωτικοί. Η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του θεσμού της ΕΕΕ εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το εύρος της δυνατότητας του κράτους εκτέλεσης να μην αναγνωρίσει / εκτελέσει την ΕΕΕ.