Η επίδραση της γενεακής διαφοροποίησης του κοινωνικού κράτους: η περίπτωση της Ελλάδας και της Τουρκίας

Το κοινωνικό κράτος, το οποίο αναδύθηκε ως αντανάκλαση των κοινωνικών και οικονομικών εξελίξεων ως αποτέλεσμα της Βιομηχανικής Επανάστασης, αλλά διαμορφώθηκε ιδιαίτερα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, παραμένει ένα κρίσιμο και επίκαιρο θέμα στη σύγχρονη βιβλιογραφία. Σήμερα, γίνεται κατανοητό ως ένα σύστημα που αποσκοπεί στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων μέσω της προστασίας των ατομικών και οικονομικών ελευθεριών στο πλαίσιο του κράτους δικαίου. Η αρχή του κοινωνικού κράτους έχει πλέον καθιερωθεί ως μία από τις συνταγματικές αρχές πολλών χωρών και αναλαμβάνει τον ρόλο της προστασίας των ευάλωτων ομάδων. Αυτή η αρχή, η οποία είναι ενσωματωμένη στα συντάγματα πολλών κρατών, επικεντρώνεται στην προστασία των ευάλωτων ομάδων μέσω κρατικής παρέμβασης σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η στέγαση και η απασχόληση. Ωστόσο, ο μηχανισμός λειτουργίας του κοινωνικού κράτους διαφέρει μεταξύ χωρών και γεωγραφικών περιοχών. Τόσο ο ορισμός του κοινωνικού κράτους, η γέννησή του, η ανάπτυξή του και η μεταμόρφωσή του, όσο και η εμφάνιση διαφορετικών τυπολογιών, μπορεί να οφείλονται στις διαγενεακές αλλαγές. Η αντίληψη κάθε γενιάς για το κοινωνικό κράτος αντανακλά το κοινωνικοπολιτικό και ιδεολογικό πλαίσιο της εποχής της, καθιστώντας τη διαγενεακή διαφοροποίηση ένα κρίσιμο αναλυτικό εργαλείο. Η παρούσα μελέτη εξετάζει την ιστορική πορεία και τις σύγχρονες προκλήσεις του κοινωνικού κράτους στην Ελλάδα και την Τουρκία. Η Ελλάδα αναγνωρίζεται ευρέως ως μέρος του νοτιοευρωπαϊκού μοντέλου κοινωνικού κράτους, ενώ η Τουρκία δεν κατατάσσεται επίσημα σε αυτήν την κατηγορία, αλλά παρουσιάζει ορισμένα βασικά κοινά χαρακτηριστικά. Υιοθετώντας ένα μεθοδολογικό εργαλείο που στηρίζεται σε παράλληλη ιστορική ανάλυση μέσα σε γενεαλογικό πλαίσιο, η μελέτη διερευνά πώς η γενεακή διαφοροποίηση έχει διαμορφώσει την εξέλιξη των θεσμών πρόνοιας και στις δύο περιπτώσεις, ανιχνεύοντας τις εξελίξεις από τη Σπουδαιότερη Γενιά έως τη Γενιά Ζ. Μέσα από την παράλληλη ανάλυση αυτών των διαδρομών, η έρευνα φωτίζει πώς οι εμπειρίες και οι αντιλήψεις των διαφορετικών γενεών έχουν επηρεάσει την κατανόηση και τις προσδοκίες απέναντι στο κοινωνικό κράτος στις δύο χώρες. Τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι η γενεακή διαφοροποίηση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του κοινωνικού κράτους στην Ελλάδα και την Τουρκία. Παρά τις διαφορές στο ιστορικό και πολιτικό τους πλαίσιο, παρατηρούνται αξιοσημείωτες ομοιότητες στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει κάθε γενιά, όπως οι οικονομικές κρίσεις, οι κοινωνικές ανισότητες και οι μεταβολές στις κρατικές πολιτικές. Ιδιαίτερα η Γενιά Ζ έρχεται αντιμέτωπη με ζητήματα όπως η εισοδηματική ανισότητα, οι περιβαλλοντικές κρίσεις, η μετανάστευση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός, τα οποία επαναπροσδιορίζουν το εύρος και τις ευθύνες του κοινωνικού κράτους. Αυτές οι προκλήσεις αναδεικνύουν τη σημασία της αναθεώρησης του ρόλου του κράτους ώστε να ανταποκριθεί στις αναδυόμενες κοινωνικοοικονομικές ανάγκες. Η παρούσα μελέτη συμβάλλει στη βιβλιογραφία προσφέροντας μια εις βάθος κατανόηση του ρόλου της γενεακή διαφοροποίηση στη διαμόρφωση των πολιτικών του κοινωνικού κράτους. Υπογραμμίζει την ανάγκη για δυναμικές και προσαρμοστικές κοινωνικές πολιτικές που θα ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ανάγκες των μελλοντικών γενεών. Επιπλέον, θέτει σημαντικά ερωτήματα για μελλοντική έρευνα, όπως η επίδραση της ψηφιοποίησης και της κλιματικής αλλαγής στο κοινωνικό κράτος, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο οι αντιλήψεις της Γενιάς Ζ θα καθορίσουν την πορεία του.