«Όψεις του δωσιλογισμού στην Αθήνα κατά τη διάρκεια της Κατοχής»

Η εργασία αυτή επιχειρεί να παρουσιάσει και να διερευνήσει το φαινόμενο του δωσιλογισμού, όπως αυτό εκδηλώθηκε στην Αθήνα κατά τη διάρκεια της περιόδου της Κατοχής, από τον Απρίλιο του 1941 έως τον Οκτώβριο του 1944. Ως Κατοχή ορίζεται η κατάσταση κατά την οποία ένα κράτος ή τμήμα της επικράτειάς του, τίθεται υπό τον έλεγχο και τη διοίκηση ξένης στρατιωτικής δύναμης, χωρίς να έχει μεταβληθεί τυπικά το καθεστώς κυριαρχίας του. Στην περίπτωση της Ελλάδας, η γερμανική, ιταλική και βουλγαρική Κατοχή που ακολούθησε τη στρατιωτική ήττα του 1941, εγκαθίδρυσε ένα καθεστώς εξάρτησης και ελέγχου, το οποίο επηρέασε βαθιά την πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας. Η σύντομη περίοδος της ναζιστικής κυριαρχίας σηματοδότησε τη διολίσθηση της Ευρώπης στον ακραίο αυταρχισμό. Ο ναζισμός, αποκτώντας εξουσία σε εθνικές κοινωνίες πέρα από τα όρια της Γερμανίας, οδήγησε σε μια ευρεία απόρριψη πολιτικών αρχών και κοινωνικών κατακτήσεων και –με τη βοήθεια εγχώριων –ελίτ- καλλιέργησε συστηματικά το ιδεολογικό, εθνοτικό και φυλετικό μίσος ανάμεσα στους πολίτες. Τα ευρωπαϊκά κράτη, στοιχειωμένα από την αποτυχία του μεσοπολεμικού φιλελευθερισμού, επηρεασμένα από τη «μαύρη γοητεία» του γερμανικού ναζισμού και σε κατάσταση βαθιάς οικονομικής ύφεσης, οδηγήθηκαν στη διόλου ανεξήγητη επιλογή της συνεργασίας. Η Κατοχή διάβρωσε σε πρωτοφανή βαθμό τις ευνομούμενες αστικές κοινότητες του δυτικοευρωπαϊκού κόσμου, προκαλώντας σημαντικές αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό και στο κοινωνικό σώμα ή βαθαίνοντας ήδη υπάρχοντα χάσματα και διχοτομίες. Η κατοχική εξουσία, μέσω ενός πολυεπίπεδου συστήματος διακρίσεων, δεν επιβάλλει μόνο σχέσεις κυριαρχίας αλλά διαμορφώνει και τους όρους υπό τους οποίους η αστική κοινωνία αντιδρά, επιβεβαιώνοντας τη γκραμσιανή θεωρία της ηγεμονίας, σύμφωνα με την οποία η εξουσία παράγει τις ίδιες τις μορφές της αμφισβήτησής της. Η παρούσα εργασία επιχειρεί, μέσα από την εξέταση της κατοχικής εμπειρίας στο αστικό περιβάλλον της Αθήνας, τη διερεύνηση των μορφών που έλαβε ο δωσιλογισμός στο πλαίσιο αυτό και τον προσδιορισμό της έκτασής του. Σε δεύτερο επίπεδο επιδιώκει την ανάλυση των παραγόντων που συνέβαλαν στην ανάπτυξή του, ενώ παράλληλα εξετάζει και τις επιπτώσεις του, τόσο κατά την περίοδο της Κατοχής όσο και κατά τη μεταπολεμική περίοδο, στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή.