Η Οδηγία 2016/800/ΕΕ σχετικά με τις δικονομικές εγγυήσεις για τα παιδιά που είναι ύποπτοι ή κατηγορούμενοι στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών και η ενσωμάτωση της στο εσωτερικό δίκαιο

Η παρούσα διπλωματική εργασία μελετά την Οδηγία 2016/800/ΕΕ σχετικά με τις δικονομικές εγγυήσεις για τα παιδιά που είναι ύποπτοι ή κατηγορούμενοι στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών και την ενσωμάτωση της στο εσωτερικό δίκαιο μέσω του Ν.4689/2020. Η Οδηγία εισάγει δικονομικές εγγυήσεις προσαρμοσμένες στις ειδικές ανάγκες και στην ευάλωτη θέση των παιδιών που έρχονται αντιμέτωπα με τον νόμο, αποσκοπώντας στην προστασία τους και στη δημιουργία μιας φιλικής προς αυτά ποινικής δικαιοσύνης. Η εργασία επικεντρώνεται στη μελέτη των κυρίων διατάξεων της Οδηγίας και στην αξιολόγηση της ενσωμάτωσης της στο εσωτερικό δίκαιο. Ειδικότερα αναλύεται η διαδικασία έκδοσης της Οδηγίας, το ιστορικό και νομικό πλαίσιο και οι σκοποί της. Μελετώνται τα επιμέρους δικαιώματα που απονέμει η Οδηγία στα παιδιά, όπως το δικαίωμα ενημέρωσης του παιδιού και του ασκούντος τη γονική μέριμνα, η συνδρομή από δικηγόρο, τα ειδικά προσανατολισμένα στην προστασία των παιδιών δικαιώματα της ατομικής αξιολόγησης, της οπτικοακουστικής καταγραφής των ανακρίσεων και της προστασίας της ιδιωτικής ζωής, η αυτοπρόσωπη παρουσία του παιδιού στη δίκη του και η συνοδεία του από τον ασκούντα τη γονική μέριμνα. Επιπλέον, εξετάζεται η επιβολή της στέρησης της ελευθερίας ως έσχατο μέτρο και η ειδική μεταχείριση και προστασία που πρέπει να λαμβάνουν τα παιδιά σε περίπτωση κράτησης, με κορυφαίο το δικαίωμα ιατρικής εξέτασης του παιδιού κατά την κράτηση. Περαιτέρω, μελετώνται οι δικονομικές εγγυήσεις που προβλέπονται στην Οδηγία για την αποτελεσματική προστασία των παιδιών, όπως η έγκαιρη και επιμελής εξέταση των υποθέσεων που αφορούν τα παιδιά και η κατάρτιση των αρμοδίων αρχών που έρχονται σε επαφή με τα παιδιά στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σύγκριση μεταξύ της Οδηγίας και των αντίστοιχων εθνικών ρυθμίσεων, αξιολογώντας την πληρότητα της ενσωμάτωσης και τα ζητήματα που ανακύπτουν κατά την εφαρμογής τους στην πράξη. Βασικό συμπέρασμα της εργασίας είναι ότι, παρά την τυπική συμμόρφωση της Ελλάδας και την μεταφορά των διατάξεων της Οδηγίας στην ελληνική έννομη τάξη, υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις στην πρακτική εφαρμογή, που παρακωλύουν την ουσιαστική προστασία των παιδιών.