Εργασιακή ένταξη των Ρομά: ο ρόλος της κοινωνικής οικονομίας και της κοινωνικής επιχειρηματικότητας

Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής είναι η μελέτη των κοινωνικών επιχειρήσεων με εργαζόμενους πολίτες πολιτισμικής καταγωγής Ρομά και του ρόλου των δήμων στη διευκόλυνση πρόσβασής τους σε αυτές τις επιχειρήσεις. Ως ειδικότερο παράδειγμα μελετάται η περίπτωση του δήμου Χαλανδρίου, όπου, μέσα από τη συνέργεια των στελεχών/συνεργατών του δήμου και των Ρομά της τοπικής κοινότητας, οι τελευταίοι ίδρυσαν και λειτουργούν μία Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση (ΚοινΣΕπ) Ένταξης Ειδικών Ομάδων με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών πρασίνου-κηπουρικής. Η μεθοδολογία βασίζεται στην ποιοτική έρευνα, στη βιβλιογραφική ανασκόπηση και στη δευτερογενή ανάλυση δεδομένων. Η βασική υπόθεση εργασίας επικεντρώνεται στην εργασία πολιτών πολιτισμικής καταγωγής Ρομά σε κοινωνικούς συνεταιρισμούς, δραστηριότητα στην οποία φαίνεται ότι η τοπική αυτοδιοίκηση έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Οι επί μέρους υποθέσεις εργασίας διαρθρώνονται ως εξής: α) η αποτελεσματικότητα της συνέργειας στελεχών του δήμου Χαλανδρίου με Ρομά της τοπικής κοινότητας είναι αποτέλεσμα της σταδιακής σχέσης που οικοδομήθηκε μέσα από την εξειδικευμένη παροχή υπηρεσιών αποκλειστικά σε Ρομά (όπως οι υπηρεσίες του Παραρτήματος Ρομά του Κέντρου Κοινότητας) αλλά και μέσα από την εργασία Ρομά της κοινότητας στις υπηρεσίες του δήμου β) η συνεταιριστική μορφή εργασίας ανταποκρίνεται περισσότερο στα πολιτισμικά χαρακτηριστικά των Ρομά οι οποίοι έχουν ιδιαίτερα αναπτυγμένους οικογενειακούς και συλλογικούς δεσμούς Τα βασικά συμπεράσματα από την έρευνα συμπυκνώνονται παρακάτω: • Ο ρόλος του δήμου ήταν κομβικός. Χωρίς τη βοήθειά του οι Ρομά της τοπικής κοινότητας δε θα μπορούσαν να ιδρύσουν την ΚοινΣΕπ, διότι δεν είχαν γνώση του πεδίου της κοινωνικής συνεταιριστικής επιχειρηματικότητας, δεν είχαν την κατάλληλη εκπαίδευση/εμπειρία στις εργασίες πρασίνου και δεν είχαν δικτυώσεις για να ξεκινήσουν τις πρώτες τους δουλειές. • Η εργασία ορισμένων Ρομά στον δήμο και η συχνή επαφή της κοινότητας με τις υπηρεσίες του δήμου δημιούργησαν ένα κλίμα συνεργασίας μεταξύ των μερών και έδωσε τη δυνατότητα στα στελέχη του δήμου να κάνουν σωστή επιλογή των προσώπων που στελέχωσαν στην αρχή την ΚοινΣΕπ, με σκοπό τη βιώσιμη λειτουργία της, για τη δημιουργία σταθερών θέσεων εργασίας. • Τα μέλη και οι εργαζόμενοι στη συγκεκριμένη ΚοινΣΕπ λειτουργούν πράγματι με βάση τις αρχές του συνεργατισμού, της εξασφάλισης εργατικής αμοιβής για όλους, της επανεπένδυσης για την επέκταση της επιχείρησης και για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Είναι πολύ αφοσιωμένοι σε αυτό που κάνουν και παρέχουν ποιοτικές υπηρεσίες σε δημόσιους φορείς αλλά και σε ιδιώτες. Παρόλα αυτά δε μπορεί να απαντηθεί με ασφάλεια εάν η συνεταιριστική μορφή εργασίας ανταποκρίνεται περισσότερο στα πολιτισμικά χαρακτηριστικά των μελών αυτής της κοινότητας. Διότι, έχουν υπάρξει και άλλες ΚοινΣΕπ στις οποίες συμμετείχαν Ρομά και δεν προχώρησαν. Χρειάζεται, επομένως, έρευνα σε περισσότερες ΚοινΣΕπ Ένταξης Ρομά και άλλων ομάδων, για να εξαχθούν συμπεράσματα. Η χρησιμότητα της παρούσας έγκειται στην χρονική φάση που μελετήθηκε η λειτουργία της ΚοινΣΕπ, διότι διανύει τον 5ο χρόνο λειτουργίας της και μπορούν πλέον να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα σχετικά με την πορεία της και με τον ρόλο των εμπλεκόμενων σε αυτή.