Η βιώσιμη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων και η συμβολή τους στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής: ευρωπαϊκή και εθνική διάσταση

Η προστασία και η βιώσιμη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο σύγχρονο περιβαλλοντικό και κλιματικό πλαίσιο, καθώς οι λειτουργίες τους διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Ταυτόχρονα, είναι γεγονός πως η κλιματική κρίση πλήττει, και αναμένεται να πλήξει έτι περαιτέρω, πολλές πτυχές του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων και των δασικών οικοσυστημάτων, εντείνοντας τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα και δημιουργώντας νέες προκλήσεις. Εν όψει των ανωτέρω, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη για μακροπρόθεσμες και ορθολογικές προσεγγίσεις διαχείρισης των δασών, ικανές να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητά τους, αλλά και την ενίσχυση της συμβολής τους στη ρύθμιση του κλίματος. Υπό αυτό το πρίσμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προβεί στην υιοθέτηση μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής και στη συγκρότηση του κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου, προκειμένου να καταστούν δυνατά τα ανωτέρω. Αντίστοιχα, σε εθνικό επίπεδο η προστασία των δασών έχει αναχθεί σε συνταγματικώς κατοχυρωμένο δικαίωμα των πολιτών και αντίστοιχη υποχρέωση του κράτους, η διασφάλιση των οποίων υποστηρίζεται από τυπικούς νόμους. Η παρούσα διπλωματική εργασία στοχεύει στην ανάλυση των νομικών δεσμεύσεων και του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ και της Ελλάδας, αναφορικά με τη βιώσιμη διαχείριση και προστασία των δασικών οικοσυστημάτων, ενόψει των συνθηκών και των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής. Προς τον σκοπό αυτό, θα εξετασθεί το ισχύον ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για τα δάση, και ιδίως ο Κανονισμός (ΕΕ) 2018/841 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ης Μαΐου 2018 σχετικά με τη συμπερίληψη των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και των απορροφήσεων από δραστηριότητες χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας στο πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030, οι σχετικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και η Νέα δασική στρατηγική της ΕΕ για το 2030, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2023/839 που τροποποίησε τον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/841, αλλά και ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1991 για την αποκατάσταση της φύσης. Επιπροσθέτως, θα εξεταστεί το υφιστάμενο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο που ρυθμίζει το εν λόγω ζήτημα και κυρίως τα άρθρα 24§1 και 117§3,4 του Συντάγματος και ο Νόμος υπ’ αριθμόν 998/1979 περί προστασίας των δασών και των δασικών εν γένει εκτάσεων της Χώρας, όπως ισχύει, με ιδιαίτερη μνεία στον Νόμο υπ’ αριθμόν 3208/2003, που αφορά την προστασία των δασικών οικοσυστημάτων, την κατάρτιση δασολογίου, τη ρύθμιση εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί δασών και δασικών εν γένει εκτάσεων, αλλά και η συναφής νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας. Απώτερος στόχος της παρούσης εργασίας είναι η ανάδειξη της σημασίας της αποτελεσματικής προστασίας των δασικών οικοσυστημάτων, και της διαχείρισης τους κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των συνεχών προκλήσεων που αντιμετωπίζει το περιβάλλον λόγω της αλλαγής του κλίματος.