Ο τουρκικός παράγοντας στην Ανατολική Μεσόγειο τον 21ο αιώνα

Είναι γεγονός ότι το γεωπολιτικό πεδίο της Ανατολικής Μεσογείου βρίσκεται σε φάση αναδιάταξης καθόσον υπάρχουν πολλοί εντός ευρισκόμενοι και εκτός χώρου δρώντες με συγκρουσιακή σχέση που διεκδικούν ρόλο και ηγεμονία. Ως επιμέρους γεωπολιτικές συνιστώσες της ευρύτερης περιοχής, μπορούν να θεωρηθούν ο ανταγωνισμός για τον έλεγχο και την εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της περιοχής, ο ισλαμικός φονταμενταλισμός, η διαχρονική Άραβο-ισραηλινή διένεξη με αιχμή του δόρατος το παλαιστινιακό ζήτημα, οι επιδιώξεις και τέλος οι στρατηγικές που αναπτύσσουν στην περιοχή οι μεγάλες δυνάμεις. Η Τουρκία, κατέχει κεντρική θέση στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων διότι είναι μέρος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και συνδέεται με τη Βόρεια Αφρική μέσω της Μεσογείου. Αυτή η γεωγραφική θέση την τοποθετεί για μεγάλο χρονικό διάστημα στο επίκεντρο μιας εξαιρετικά ασταθούς περιοχής, η οποία από πρακτικής άποψης την αναγκάζει σε συνεχή ανταγωνισμό για την ασφάλεια και την προάσπιση των συμφερόντων της, με την πιθανότητα του πολέμου να παραμονεύει πάντα στο παρασκήνιο. Αναλυτικότερα, η ταυτότητα της Τουρκίας σκιαγραφείται από την εξωτερική πολιτική που ακολουθεί στο στερέωμα των διεθνών σχέσεων, τις συνιστώσες που την οικοδομούν και τις στρατηγικές που αναπτύσσει με βάση αυτή, μέσα από ένα κράμα διαφορετικών παραγόντων. Στο κάδρο αυτό, η πολιτική έναντι των γειτόνων της στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, κάθε άλλο από «μηδενικών προβλημάτων» εξελίχθηκε στις αρχές του 21ου αιώνα. Συγκεκριμένα από την μελέτη των ιδεών της νέο-οθωμανικής πολιτικής ελίτ, εξακριβώνεται ότι σκοπός της είναι να καταστεί ένα ηγεμονικό κράτος στην εν λόγω περιοχή. Στη διατριβή διερευνώνται οι πτυχές που συνθέτουν τον συντελεστή της Τουρκίας στην περιφέρεια της Ανατολικής Μεσογείου στον 21ο αιώνα. Αρχικά, προσεγγίζονται οι πολιτικοί και ιδεολογικοί πυλώνες πάνω στους οποίους εδράζεται το νέο γεωπολιτικό όραμα της Τουρκίας, μέσα από τη μετάβαση από μια κεμαλική ιδεολογία σε μια ισλαμική κοσμοθεωρία συνεπικουρούμενη από τα διδάγματα Ντα(β)ούτουγλου. Σε ένα δεύτερο επίπεδο ξεδιπλώνεται η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας και προσεγγίζονται οι παράμετροι της Υψηλής Στρατηγικής που υλοποιεί για να καταστεί εφικτή η εκπλήρωση του οράματός της. Συν τοις άλλοις, αποτυπώνονται τα αποτελέσματα που επέφερε στο αξίωμα της Τουρκίας η ανακάλυψη σημαντικών αποθεμάτων ενεργειακών πόρων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, καθόσον αναζωπύρωσε τις διαφορές της με γειτονικές χώρες για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στη περιοχή. Αναμφισβήτητα η σημασία των ενεργειακών αποθεμάτων και η ανάγκη πρόσβασης σε αυτές, για την απρόσκοπτη εξασφάλιση της τροφοδοσίας του κράτους, δεν επιτρέπουν την Τουρκία να κάνει υποχωρήσεις. Ως συνέπεια των ανωτέρω, η προβολή της ναυτικής ισχύος με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» να έχει λάβει υπερεθνικά χαρακτηριστικά και να προβάλλεται ολοένα από την Τουρκία. Σε αυτό το περίγραμμα πολλές φορές καλείται να προβεί σε έκνομες ενέργειες, όπως οι έρευνες σε «αμφισβητούμενες περιοχές» που συνοδεύονται από τη χρήση σκληρής ισχύος για την επίτευξη των στρατηγικών της στόχων. Επιπροσθέτως, η ανάλυση που εκτυλίχθηκε πιθανολόγησε συμπεράσματα σχετικά με την επιτυχία της Τουρκίας στον 21ο αιώνα, στη συγκεκριμένη επιδίωξη περιφερειακής ισχύος, και την επέκταση των γεωγραφικών ορίων επιρροής της στην Ανατολική Μεσόγειο, επιδιώκοντας τα εν λόγω συμπεράσματα να είναι αιτιολογημένα με βάση τεκμηριωμένες εκτιμήσεις. Εν τέλει, απορρέοντα της πρωθύστερης ανάλυσης διατυπώνονται προτάσεις για την υιοθέτησή στρατηγικών από την Ελλάδα ώστε να αντιμετωπιστεί ο τουρκικός αναθεωρητισμός στην Ανατολική Μεσόγειο.