Ο Τύπος στην Δικτατορία 1967-1974: η εικόνα του καθεστώτος μέσα από τον καθεστωτικό και τον παράνομο Τύπο

Abstract

Το παρακάτω πόνημα αποτελεί διπλωματική εργασία στο πλαίσιο του «ΠΜΣ Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας» του Παντείου Πανεπιστημίου με ειδίκευση τη «Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία». Επιβλέπουσα καθηγήτρια στην προσπάθεια μου αυτή είναι η κ. Δέσποινα Παπαδημητρίου. Στην εργασία αυτή θα προσπαθήσω να παραθέσω μια ευρύτερη εικόνα της δεκαετίας του 1960 αλλά και της εποχής της δικτατορίας 1967-1974. Έτσι, η εργασία αποτελείται από τρία μέρη. Το πρώτο αφορά την προδικτατορική περίοδο, ώστε ο αναγνώστης να έχει την δυνατότητα να αντιληφθεί την κοινωνία του 1960 αλλά και τα γεγονότα στην πορεία προς την δικτατορία των συνταγματαρχών. Το δεύτερο μέρος αφορά την επταετία 1967-1974, ώστε να παρατεθεί μια ευρύτερη εικόνα των συνθηκών που επικρατούσαν στην Ελλάδα την περίοδο αυτή. Και το τρίτο μέρος αφορά τον Τύπο και την απεικόνιση του καθεστώτος μέσα από τον καθεστωτικό και τον παράνομο Τύπο. Πως το καθεστώς της λογοκρισίας επηρέασε την κυκλοφορία του Τύπου κατά την επταετία και πως ο παράνομος Τύπος κατάφερε να αναδυθεί και να επιβιώσει μέσα στις αποτρεπτικές συνθήκες της δικτατορίας; Ποια ήταν η συμβολή του αντιδικτατορικού Τύπου στον αγώνα ενάντια στην δικτατορία και κατά πόσο τελικά οι αντιδικτατορικές οργανώσεις και ο παράνομος Τύπος συνέβαλαν στην κατάρρευση της δικτατορίας; Και τέλος, ο καθεστωτικός Τύπος προσπάθησε να κρατήσει ή να κρατηθεί από το δικτατορικό καθεστώς; Όλα τα παραπάνω αποτελούν μερικά από τα ερωτήματα που θα μας απασχολήσουν στην παρακάτω εργασία. Για την πρώτη περίπτωση, δηλαδή αυτή του καθεστωτικού τύπου, θα μελετήσω τις εφημερίδες του Ελεύθερου Κόσμου, της Νέας Πολιτείας και της Εστίας, πληροφορίες για τις οποίες διατίθενται στην βιβλιογραφία αλλά και στην γενική συλλογή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος. Από την άλλη πλευρά, για τον παράνομο Τύπο, θα μελετήσω την ίδρυση και την πορεία των οργανώσεων του Ρήγα Φεραίου, της ΚΝΕ και της Αντι-ΕΦΕΕ και θα ασχοληθώ με τα έντυπα τους αντίστοιχα, αυτά του Θούριου, του Οδηγητή και της Πανσπουδαστικής, τα οποία είναι διαθέσιμα στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας. Έτσι, λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες από τα έντυπα αυτά αλλά και από την πρόσθετη βιβλιογραφία, θα προσπαθήσω να αποδώσω όσο το δυνατόν καλύτερα την εικόνα της εποχής αυτής και να απαντήσω στα παραπάνω ερωτήματα.The following study constitutes a Master’s thesis submitted within the framework of the MA Program in Political Science and History at Panteion University, with a specialization in Modern and Contemporary History. My academic supervisor for this work is Professor Despina Papadimitriou. In this thesis, I will attempt to present a broader picture of the 1960s as well as the period of the dictatorship from 1967 to 1974. The work is divided into three parts. The first part concerns the pre-dictatorship period, so that the reader can gain an understanding of Greek society in the 1960s and of the events that led to the military dictatorship of the colonels. The second part focuses on the seven-year period from 1967 to 1974, aiming to provide a comprehensive overview of the conditions prevailing in Greece during that time. The third part examines the press and how the regime was portrayed both through the official and the underground press. How did the regime of censorship affect the circulation and content of the press during the dictatorship? How did the underground press manage to emerge and survive under the repressive conditions imposed by the junta? What was the contribution of the antidictatorship press to the resistance against the regime, and to what extent did anti dictatorship organizations and the underground press play a role in the collapse of the dictatorship? Lastly, did the official press seek to support and uphold the regime, or did it simply try to survive within the framework it imposed? These are some of the key questions this thesis seeks to explore. For the first case, that of the official press, I will study the newspapers Eleftheros Kosmos, Nea Politeia, and Estia, for which relevant information is available in the academic literature as well as in the general collection of the National Library of Greece. On the other hand, regarding the underground press, I will focus on the foundation and activities of the youth organizations Rigas Feraios, KNE, and AntiEFEE, and I will examine their respective publications: Thourios, Odigitis, and Panspoudastiki. These sources are accessible through the Archives of Contemporary Social History (ASKI). By utilizing information from these publications, along with secondary literature, I aim to offer as complete a portrayal as possible of this historical period and to address the aforementioned research questions.