Πρόληψη και έγκαιρη αντιμετώπιση συμπτωμάτων κατάθλιψης, άγχους ή στρες: σχεδιασμός, υλοποίηση και αξιολόγηση ενός ομαδικού ψυχο-εκπαιδευτικού προγράμματος Θετικής Ψυχολογίας

Αυτή η έρευνα στοχεύει να σχεδιάσει και να αξιολογήσει ένα ομαδικό ψυχό-εκπαιδευτικό πρόγραμμα Θετικής Ψυχολογίας για την πρόληψη και έγκαιρη αντιμετώπιση συμπτωμάτων κατάθλιψης, άγχους ή στρες. Με την άνθιση της Θετικής Ψυχολογίας, αναπτύχθηκαν οι θετικές παρεμβάσεις, που ορίζονται ως θεραπευτικές μέθοδοι ή απλές πράξεις που αποσκοπούν στη δημιουργία θετικών συναισθημάτων, συμπεριφορών και σκέψεων (Sin and Lyubomirsky, 2009). Ερευνητές συνδυάζουν τρεις ή περισσότερες παρεμβάσεις, για τη δημιουργία ψυχό-εκπαιδευτικών προγραμμάτων, που έχουν βρεθεί να είναι αποτελεσματικά στην αύξηση του ευ ζην και στη μείωση συμπτωμάτων ψυχοπαθολογίας, μέσα από σύγχρονες μετά-αναλύσεις (Bolier, Haverman, Westerhof, Riper, Smit and Bohlmeijer, 2013. Hendriks, Schotanus-Dijkstra, Hassankhan, de Jong, and Bohlmeijer, 2019. Sin and Lyubomirsky, 2009. Weiss, Westerhof, and Bohlmeijer, 2016. White, Uttl, and Holder, 2019), τόσο στο γενικό πληθυσμό, όσο και σε άτομα με πρότερα συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης ή στρες (Chakhssi, Kraiss, Sommers-Spijkerman, and Bohlmeijer, 2018). Ενώ, σήμερα, έχουμε περισσότερες από ποτέ αποτελεσματικές ψυχολογικές θεραπείες, ένας μεγάλος αριθμός ατόμων δεν έχουν πρόσβαση σε αυτές. Ιδίως άτομα με ήπια συμπτώματα, που χωρίς θεραπεία μπορεί να αναπτύξουν πιο σοβαρές μορφές ψυχοπαθολογίας συχνά δεν λαμβάνουν θεραπεία εγκαίρως. Οι θετικές παρεμβάσεις έχουν τη δυναμική να εξελιχθούν, ως μια εναλλακτική προσέγγιση, για την πρόληψη και έγκαιρη αντιμετώπιση μορφών ψυχοπαθολογίας, όπως η κατάθλιψη, το άγχος ή το στρες.Για τον σχεδιασμό του πρώτου ομαδικού ψυχό-εκπαιδευτικού προγράμματος Θετικής Ψυχολογίας, στην Ελλάδα, το πρώτο βήμα ήταν μια εκτενής βιβλιογραφική ανασκόπηση των θετικών παρεμβάσεων, που έχουν χρησιμοποιηθεί έως σήμερα, σε άτομα με κλινική ψυχοπαθολογία (Βλέπε Κεφάλαιο 1). Μέσω της ανασκόπησης της βιβλιογραφίας, φάνηκε ότι παρεμβάσεις για τα δυνατά στοιχεία του χαρακτήρα, της ευγνωμοσύνης, της καλοσύνης, του χιούμορ, του νοήματος της ζωής, της συγχώρησης, της στοχοθέτησης, των θετικών σχέσεων και του απολαμβάνειν, έχουν διερευνηθεί στον υπό μελέτη πληθυσμό, με σημαντική αποτελεσματικότητα στην αύξηση του ευ ζην και τη μείωση συμπτωμάτων ψυχοπαθολογίας. Με βάση αυτά τα ευρήματα, σχεδιάστηκε ένα ψυχό-εκπαιδευτικό πρόγραμμα έξι εβδομάδων, που εφαρμόστηκε σε δείγμα 26 πρωτοετών φοιτητών Ψυχολογίας (Kotsoni, Kanellakis, and Stalikas, 2020). Φάνηκε, ότι οι συμμετέχοντες στο ψυχό-εκπαιδευτικό πρόγραμμα δήλωσαν στατιστικά σημαντική αύξηση στην ικανοποίηση από τη ζωή και στατιστικά σημαντική μείωση στην κατάθλιψη, το άγχος, το στρες και τα αρνητικά συναισθήματα (Κεφάλαιο 3). Αυτές οι διαφορές δεν παρατηρήθηκαν στην ομάδα ελέγχου. Η πιλοτική έρευνα οδήγησε σε μερικές τροποποιήσεις του υλικού και, στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε η κύρια μελέτη αυτής της διδακτορικής διατριβής (Κεφάλαιο 4). Από δείγμα 193 ενηλίκων, 26 ενήλικες συμμετείχαν στην έρευνα. Ύστερα από τη συμμετοχή τους στο ψυχό-εκπαιδευτικό πρόγραμμα, παρουσίασαν στατιστικά σημαντική αύξηση στην ικανοποίηση από τη ζωή, τα θετικά συναισθήματα και το ευ ζην, ενώ παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική μείωση κατάθλιψης, άγχους, στρες και αρνητικών συμπτωμάτων. Οι αλλαγές διατηρήθηκαν έως και τρεις μήνες μετά, ενώ, στους συμμετέχοντες στην ομάδα ελέγχου, δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές τροποποιήσεις στις αντίστοιχες μετρήσεις (Kotsoni, Mertika, Stalikas, 2020).Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας επιβεβαιώνουν ότι οι θετικές παρεμβάσεις μπορούν αποτελεσματικά να συμβάλλουν στη μείωση αρνητικών συναισθημάτων και στην αύξηση του ευ ζην. Αυτό το ψυχό-εκπαιδευτικό πρόγραμμα μπορεί να αποτελέσει βάση επόμενων παρεμβάσεων στην Ελλάδα, στην ίδια ή σε άλλες ευάλωτες ομάδες. Οι μεθοδολογικοί περιορισμοί αυτής της έρευνας μπορούν να μελετηθούν με παρόμοιες έρευνες μελλοντικά.