Διερεύνηση της έκβασης των ακούσιων και εκούσιων νοσηλειών τα δύο έτη που ακολουθούν από το εξιτήριο, στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (Δαφνί)

Εισαγωγή. Το επιχείρημα υπέρ της ακούσιας νοσηλείας στην ψυχιατρική φροντίδα συνδέεται συχνά με το ισοζύγιο οφέλους/βλάβης, δηλαδή αν τα οφέλη από τη νοσηλεία υπερέχουν της βλάβης που αυτή προκαλεί. Στην Ελλάδα το ζήτημα της ακούσιας νοσηλείας είναι ύψιστης σημασίας, ειδικά αν ιδωθεί υπό το πρίσμα των σημαντικών παραβιάσεων των δικαιωμάτων των ασθενών που έχουν καταγραφεί σε συνδυασμό με τα αυξανόμενα ποσοστά ακούσιων νοσηλειών που παρατηρούνται στη χώρα. Σκοπός. Σε αυτό το πλαίσιο, λόγω της βαρύνουσας ηθικής διάστασης του θέματος και ελλείψει εθνικών δεδομένων επί αυτού, η παρούσα διδακτορική διατριβή εκπονήθηκε με διττό στόχο, αφενός να διερευνήσει τη σχέση ανάμεσα στο τύπο νοσηλείας των ψυχιατρικών ασθενών με i) τα επίπεδα συμπτωματολογίας και λειτουργικότητας που αυτοί εμφανίζουν κατά την εισαγωγή, το εξιτήριο και σε τέσσερα σαφώς προκαθορισμένα σημεία follow up (κάθε 6 μήνες και έως 2 χρόνια από το εξιτήριο) και ii) τον αριθμό επανεισαγωγών που πραγματοποίησαν σε χρονικό διάστημα 2 ετών. Αφετέρου, να αναγνωρίσει τα χαρακτηριστικά εκείνα τα οποία σχετίζονται με καλύτερη ή χειρότερη έκβαση ανά ομάδα ασθενών, ξεχωριστά. Υλικό - Μέθοδος. Διενεργήθηκε προοπτική μελέτη κοόρτης διάρκειας 2 ετών. Όλοι οι ασθενείς που νοσηλεύθηκαν, είτε εκούσια είτε ακούσια, κατά τη χρονική περίοδο Φεβρουάριος 2012-Δεκέμβριος του 2014, στο 3ο τμήμα του ΨΝΑ «Δαφνί», συμπεριελήφθησαν στην έρευνα. Οι ασθενείς αυτοί παρακολουθούνταν για 2 χρόνια μετά το εξιτήριο τους, σε κύκλους των 6 μηνών. Για την εκτίμηση της έκβασης χρησιμοποιήθηκαν δύο κλίμακες εκτίμησης συμπτωματολογίας και λειτουργικότητας (Global Assessment of Functioning-GAF και Health of the Nation Outcome Scales-HoNOS, αντίστοιχα). Αποτελέσματα. Συνολικά το 64,7% των 544 ασθενών που έλαβαν μέρος στη μελέτη εισήχθησαν ακούσια. Τα ευρήματα υποδεικνύουν την ύπαρξη στατιστικά σημαντικής βελτίωσης στα επίπεδα σφαιρικής λειτουργικότητας και συμπτωματολογίας από την εισαγωγή έως το εξιτήριο για όλους τους ασθενείς, ανεξάρτητα από το είδος νοσηλείας. Σε όλες τις μετρήσεις της κλίμακας HoNOS, οι ακούσιοι και οι εκούσιοι ασθενείς είχαν παρόμοιες βαθμολογίες. Στη συνέχεια οι εκούσιοι παρέμειναν σταθεροοί μέχρι τα 2 έτη ενώ οι ακούσιοι βελτιώνονταν παραπάνω μέχρι το 1 έτος. Τα χαρακτηριστικά που βρέθηκε να σχετίζονται με την μεταβολή των επιπέδων λειτουργικότητας και συμπτωματολογίας στους εκούσιους ασθενείς ήταν η παρουσία 13 νοητικής υστέρησης και η διάρκεια νοσηλείας και η παρουσία συννοσηρότητας με διαταραχή προσωπικότητας, αντίστοιχα. Κατ΄αντιστοιχία, τα χαρακτηριστικά που βρέθηκαν να σχετίζονται με την μεταβολή των επιπέδων λειτουργικότητας και συμπτωματολογίας στους ακούσιους ασθενείς ήταν η παρουσία νοητικής υστέρησης και τα επίπεδα κοινωνικής υποστήριξης και η περιοχή διαμονής και η επανείσοδος στο νοσοκομείο, αντίστοιχα. Ωστόσο, τα ποσοστά επανεισαγωγής σε χρονική περίοδο 2 ετών μετά το εξιτήριο ήταν υψηλά (34,8% vs. 21,9%; p ≤ 0.001, σε εκούσιους και ακούσιους ασθενείς, αντίστοιχα). Συμπεράσματα. Η συχνότητα ακούσιας νοσηλείας στην Αθήνα είναι ιδιαίτερα υψηλή. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας υποδεικνύουν ότι η ψυχιατρική νοσηλεία είναι μια πρακτική με θετικά αποτελέσματα, ανεξάρτητα από το είδος της νοσηλείας. Η παρούσα μελέτη εντόπισε έναν αριθμό ατομικών προγνωστικών παραγόντων που σχετίζονται με καλύτερη/χειρότερη έκβαση, ανά ομάδα ασθενών. Τα ευρήματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από τα ενδιαφερόμενα μέρη στο πεδίο (επαγγελματίες ψυχικής υγείας, υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, ερευνητές κ.λπ.) στην ανάπτυξη προσαρμοσμένων, στοχευμένων παρεμβάσεων ανά ομάδα ασθενών.