Η συμβολή του φωτορεπορτάζ στη γνώση της ιστορίας εν τη γενέσει της: από τον πόλεμο του Βιετνάμ μέχρι την προσφυγική κρίση του 2015

Στόχος της παρούσας διατριβής είναι να φέρει στο προσκήνιο το έργο των σύγχρονων φωτοδημοσιογράφων, στην Ελλάδα και τον κόσμο, αναδεικνύοντας πώς – μέσα από τις φωτογραφίες επικαιρότητας που μας κατακλύζουν καθημερινά – το κοινό αποκτά μια άμεση αντίληψη της ιστορίας την ώρα που αυτή γράφεται. Θεωρώντας απαραίτητη την αναφορά σε σημαντικά ιστορικά γεγονότα που αποτέλεσαν σημεία σταθμούς για την εξέλιξη τόσο του φωτογραφικού μέσου, όσο και του φωτογραφικού βλέμματος, η έμφαση δίνεται στο έργο που έχει παραχθεί από το μέσον του 20ου αιώνα και μέχρι την προσφυγική και μεταναστευτική κρίση του 2015-2016. Ξεκινώντας από τον πόλεμο του Βιετνάμ και όλα όσα η ιστορική αυτή συγκυρία σηματοδότησε για τη δημοσιογραφική εικόνα, την πρόσληψή της από το ευρύ κοινό και την επιδραστικότητά της, η ανάλυση εστιάζει στη δουλειά συγκεκριμένων φωτοδημοσιογράφων, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και ιστορικές συγκυρίες. Επιδιώκεται με τον τρόπο αυτόν να φανεί ο τρόπος με τον οποίο οι φωτογράφοι βλέπουν τον κόσμο, αλλά και η αποδοχή του έργου των φωτογράφων από το κοινό. Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας και των μέσων επικοινωνίας και μετάδοσης αποτελεί έναν παράγοντα που – χωρίς να εξετάζεται ξεχωριστά – προκύπτει ωστόσο διαρκώς σαν καθοριστικός από τις μαρτυρίες των ίδιων ή των αναλυτών του έργου τους. Τελευταίος σταθμός της διαδρομής αυτής είναι η προσφυγική και μεταναστευτική κρίση του 2015-2016, συγκυρία που εξυπηρετεί δύο σημαντικούς στόχους: αφενός αποτέλεσε την αφετηρία επαναπροσδιορισμών ως προς την απεικόνιση όχι μόνο ανθρώπων αλλά και αντικειμένων, ανάγοντας τους συμβολισμούς σε βασικό στοιχείο του παραχθέντος έργου, αφετέρου αποτελεί ένα άριστο κεφάλαιο του έργου των Ελλήνων φωτοδημοσιογράφων που – λόγω του γεωγραφικού τους και γλωσσικού τους πλεονεκτήματος – ήταν άφθονο, ενδιαφέρον, δημοσιεύθηκε σε διεθνή μέσα και βραβεύθηκε με το σημαντικότερο βραβείο των επαγγελματιών του τύπου, το βραβείο Pulitzer το 2016. Στην πλοήγηση της διατριβής ανάμεσα σε διαφορετικά σημεία του χρόνου και του τόπου και το φωτογραφικό έργο που απαθανάτισε τα γεγονότα, δεν παραγνωρίζονται οι θεωρητικές προσεγγίσεις, που άλλοτε επιβραβεύουν και άλλοτε αμφισβητούν – κάποιες φορές μέχρι ακυρώσεως – το φωτοδημοσιογραφικό έργο. Η αναφορά στις θεωρητικές τοποθετήσεις, είτε για το έργο συγκεκριμένων δημιουργών είτε για το σύνολο της σύγχρονης φωτοδημοσιογραφίας, βοηθούν την έρευνα αφενός να εξετάσει πτυχές – θετικές ή όχι – που διαφορετικά θα διέφευγαν της προσοχής, αφετέρου να ισχυροποιήσει τη θέση της φωτοδημοσιογραφίας, αποδεικνύοντας την παραπλανημένη ή προκατειλημμένη θεωρητική αντιμετώπισή του.