Οι έννοιες της «Διοίκησης» και «Ελέγχου» (Command and Control) ως προσδιοριστικές της διεθνούς ευθύνης από παράνομες ενέργειες στο πλαίσιο πολυεθνικών επιχειρήσεων

Το θέμα της συγκεκριμένης μελέτης μου προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον διότι το ζήτημα της απόδοσης και κατανομής της διεθνούς ευθύνης και των νομικών συνεπειών της από παράνομες ενέργειες κατά τη διεξαγωγή πολυεθνικών επιχειρήσεων αποτέλεσε αιτία έντονων συζητήσεων στην κοινότητα του διεθνούς δικαίου. Πράγματι, λόγω του ιδιαίτερου καθεστώτος των πολυεθνικών δυνάμεων, οι οποίες τίθενται υπό τον επιχειρησιακό έλεγχο ενός ΔΟ ή ενός άλλου κράτους, παραμένοντας παράλληλα τμήμα των εθνικών ενόπλων δυνάμεων, η απόδοση της άδικης συμπεριφοράς απέχει πολύ από το να αποτελεί μια απλή διαδικασία. Το κριτήριο του Αποτελεσματικού Ελέγχου, όπως αποτυπώνεται στο Σχέδιο Άρθρων για την ευθύνη των ΔΟ, έγινε ευρέως αποδεκτό για να αποδώσει τη συμπεριφορά πολυεθνικών δυνάμεων ωστόσο, δεν φαίνεται να επαρκεί για την κατανόηση σύνθετων σεναρίων στα οποία πολλές οντότητες εμπλέκονται στην εμφάνιση έκνομων συμπεριφορών.Το κεντρικό ερώτημα που τίθεται στο παρόν πόνημα συνίσταται στο εάν απαιτείται βελτίωση στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο όπως αυτό αποτυπώνεται στο Σχέδιο Άρθρων για την ευθύνη των ΔΟ που υιοθετήθηκε από την ΕΔΔ το 2011 για την απόδοση και κατανομή της ευθύνης και των νομικών συνεπειών της στα υποκείμενα του διεθνούς δικαίου που εμπλέκονται στη διάπραξη αδίκων πράξεων σε μια πολυεθνική επιχείρηση.Στόχος της συγκεκριμένης εργασίας είναι η κριτική προσέγγιση του ισχύοντος νομικού πλαισίου και η καταγραφή των τάσεων που διαμορφώθηκαν αναφορικά με την απόδοση και κατανομή της διεθνούς ευθύνης και των νομικών συνεπειών της κατά τη διεξαγωγή μιας πολυεθνικής επιχείρησης.Η μεθοδολογία που ακολουθείται περιλαμβάνει τη μελέτη πρωτογενών και δευτερογενών πηγών. Ειδικότερα, αναλύονται οι έννοιες «Command» και «Control», με βάση το Σχέδιο Άρθρων για την ευθύνη των ΔΟ και ακολούθως ορίζονται στο στρατιωτικό περιβάλλον. Επιπλέον, μελετώνται οι δομές Διοίκησης και Ελέγχου στις κατ’ εξουσιοδότηση και ειρηνευτικές επιχειρήσεις και εξετάζεται η διεθνής πρακτική στο πεδίο των επιχειρήσεων, καθώς και οι υποχρεώσεις που ανατίθενται στους εταίρους μιας πολυεθνικής επιχείρησης με βάση διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα συμπεριφοράς. Τέλος, μελετάται το κριτήριο του Αποτελεσματικού Ελέγχου υπό το πρίσμα της αιτιώδους συνάφειας και διερευνώνται οι διαδικασίες και τα εμπόδια που υφίστανται για την επανόρθωση των θυμάτων, καθώς και οι σύγχρονες τάσεις σε αυτόν τον τομέα, ενώ εξετάζεται και η διεθνής νομολογία.Τα κύρια ευρήματα της διπλωματικής εργασίας συνίστανται στην αναγκαιότητα περαιτέρω επεξεργασίας του ισχύοντος νομικού πλαισίου για την απόδοση και κατανομή της ευθύνης κατά τη διάπραξη αδίκων πράξεων στο πλαίσιο των πολυεθνικών επιχειρήσεων. Ειδικότερα, προέκυψε ότι η απόδοση της ευθύνης σχετίζεται, εκτός από τον επιχειρησιακό, με τον οργανικό και στρατηγικό έλεγχο. Ακόμη, διαπιστώθηκε ότι διεθνή πρότυπα συμπεριφοράς περιέχουν κανόνες οι οποίοι θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν σε μια ενδεχόμενη αναθεώρηση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου. Επίσης, προτείνονται τα κριτήρια της Γνώσης, Ικανότητας, Επιμέλειας και Εγγύτητας, ως «εργαλεία» για την κατανομή της ευθύνης και λογοδοσίας μεταξύ των οντοτήτων που εμπλέκονται σε μια πολυεθνική στρατιωτική επιχείρηση. Τέλος, διαπιστώθηκε ότι, ο ΟΗΕ δεν ασκεί Διοίκηση και Έλεγχο στις στρατιωτικές επιχειρήσεις που εξουσιοδοτεί το ΣΑ/ΗΕ και ότι, εξακολουθούν να υφίστανται εμπόδια στην διαδικασία επανόρθωσης των θυμάτων από την διάπραξη επιζήμιων πράξεων.Σημείο εκκίνησης για μελλοντική έρευνα από τις νομικές υπηρεσίες των ΔΟ μπορούν να αποτελέσουν τα άρθρα της ΕΔΔ για την ευθύνη κρατών και ΔΟ.