Δικαιώματα και προστασία θυμάτων εγκληματικών πράξεων υπό το πρίσμα της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ

Στην παρούσα εργασία μελετάται το πλαίσιο δικαιωμάτων που κατοχυρώνει για τα θύματα εγκληματικών πράξεων η ενωσιακή νομοθεσία μέσω της οδηγίας 2012/29/ΕΕ. Στόχο της Οδηγίας αποτελεί η θέσπιση κοινών ελάχιστων δικονομικών κανόνων αναφορικά με την πληροφόρηση, την υποστήριξη, τη συμμετοχή και την προστασία των θυμάτων κατά την διάρκεια της ποινικής διαδικασίας, με ειδική μέριμνα για ορισμένες κατηγορίες προσώπων, ιδιαιτέρως ευάλωτες προς την θυματοποίηση. Δεδομένης της έντονης ανομοιογένειας μεταξύ των εθνικών δικαίων των κρατών μελών αφήνεται ευρύ περιθώριο εκτίμησης στις εθνικές αρχές κατά την ενσωμάτωση. Παράλληλα δίνεται προτεραιότητα στο σεβασμό των δικαιωμάτων υπεράσπισης προκειμένου να μην πληγούν θεμελιώδεις αρχές του ποινικού δικαίου. Ο Έλληνας νομοθέτης παρόλο που φάνηκε πρόθυμος να συμμορφωθεί με τις ενωσιακές επιταγές εξασφαλίζοντας μάλιστα και μεγαλύτερο πλαίσιο προστασίας σε ορισμένες περιπτώσεις δεν έχει καταφέρει να ελέγξει την αποτελεσματική εφαρμογή των διατάξεων που ενσωμάτωσε. Η συγκεκριμένη προβληματική χαρακτηρίζει το σύνολο των εθνικών συστημάτων ποινικής δικαιοσύνης των κρατών μελών που αδυνατούν να αναγνωρίσουν μια πιο ενισχυμένη θέση στο θύμα. Η τάση για μια πιο θυματοκεντρική προσέγγιση του ποινικού δικαίου έχει ενεργοποιήσει την νομοθετική πρωτοβουλία χωρίς αυτό όμως να συνεπάγεται την βελτίωση των συνθηκών συμμετοχής των θυμάτων στην ποινική δίκη. Συνεπακόλουθα, τίθεται εν αμφιβόλω η εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων πολιτών στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης και εν συνεχεία η καταπολέμηση των συνεπειών της θυματοποίησης και της εγκληματικότητας στην ευρωενωσιακή έννομη τάξη.