Περιβάλλον vs ιδιοκτησία: η υπέρβαση μιας "σύγκρουσης"(ο ρόλος της νομολογίας των εθνικών δικαστηρίων και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Το περιβάλλον ως χώρος αποτελεί ζωτικό συστατικό στοιχείο της ζωής και της δραστηριότητας του ανθρώπου. Στην παρούσα μελέτη διερευνάται η σύγκρουση μεταξύ του δικαιώματος στο περιβάλλον και του δικαιώματος της ιδιοκτησίας, η οποία εμφανίζεται έντονη στο πεδίο του πολεοδομικού σχεδιασμού. Εξετάζεται η διαμόρφωση της συνταγματικής προστασίας του δημοσίου και του ιδιωτικού συμφέροντος στο περιβάλλον και την ιδιοκτησία αντιστοίχως και διαπιστώνεται η επιβολή περιορισμών στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας με όριο τον πυρήνα του δικαιώματος, μέχρι τη στέρηση αυτής, με το θεσμό της επιβολής αναγκαστικής απαλλοτριώσεως για λόγους δημόσιας ωφέλειας. Αναφέρεται επίσης, το πλαίσιο της προστασίας του περιβάλλοντος και της ιδιοκτησίας στις ρυθμίσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καθώς η έννομη προστασία μετά την εξάντληση των εθνικών ενδίκων μέσων συνεχίζεται ενώπιον του ευρωπαϊκού δικαστή. Ιδιαίτερα η παρούσα καταγράφει το ρόλο της νομολογίας στο πεδίο της σύγκρουσης «περιβάλλον κατά ιδιοκτησίας» και προβαίνει σε συγκριτική επισκόπηση σημαντικών αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η υπέρβαση της σύγκρουσης των αντιτιθέμενων δικαιωμάτων στο περιβάλλον και την ιδιοκτησία, που αναζητήθηκε μέσα από τη διαλεκτική σχέση της επιστήμης και της νομολογίας, αποκρυσταλλώνεται στη φωτισμένη, βιώσιμη διαχείριση του χώρου μέσω της επιστήμης της πολεοδομίας, η οποία αποτελεί μέθοδο άρσης της σύγκρουσης αυτής και βασικό παράγοντα για τη δημιουργία συνθηκών καλύτερης ζωής για το σύνολο του πληθυσμού. Εν κατακλείδι η λύση έγκειται στις επιστήμες φυσικού σχεδιασμού, την χωροταξία και την πολεοδομία, οι οποίες συμβάλλουν στην εναρμόνιση των κοινωνικών συμπεριφορών, στην επίλυση αντίθετων συμφερόντων και εν γένει στην επίτευξη κοινωνικής συνοχής στο πεδίο του χώρου, με προτάσεις πραγμάτωσης της βιώσιμης ανάπτυξης.