Αναπαραστάσεις σε ελληνικούς ειδησεογραφικούς ιστότοπους κατά τη διάρκεια του προσφυγικού στην Ευρώπη: ανθρωπισμός, αποπολιτικοποίηση και εσωτερικοί εχθροί

Τα τελευταία δυο χρόνια, η προσφυγική κρίση αποτελεί κεντρικό ζήτημα στην ελληνική επικαιρότητα, γύρω από το οποίο αρθρώνονται πολλαπλοί δημόσιοι λόγοι. Σημείο εστίασης της παρούσας διπλωματικής είναι οι συνεχείς μεταλλάξεις των αναπαραστάσεων των εκτοπισμένων πληθυσμών στον ελληνικό δημόσιο λόγο. Σκοπός του εγχειρήματος είναι η διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στον ανθρωπισμό και την αποπολιτικοποίηση, ταυτόχρονα με την ενίσχυση των εθνικών ή εθνικιστικών λόγων. Αντιμετωπίζοντας τη συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας, που υπογράφηκε το Μάρτιο του 2016, ως ένα κομβικό πολιτικό γεγονός που είχε ως στόχο την ανακούφιση της κρίσιμης συνθήκης και τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης ως συλλογικού ζητήματος, οι λόγοι που αναλύονται αντλούνται συγκριτικά από την περίοδο που προηγήθηκε της συμφωνίας, αλλά και από αυτήν που ακολούθησε. Στεκόμενες κριτικά απέναντι στην αποσιώπηση της πολιτικής διάστασης με το πρόσημο της ανθρωπιστικής κρίσης, επιλέγουμε να αντλήσουμε μεθοδολογικά εργαλεία από την Κριτική Ανάλυση Λόγου. Το δείγμα της έρευνας αντλείται από τους ιστότοπους τριών εφημερίδων: της Καθημερινής, του Πρώτου Θέματος και της Εφημερίδας των Συντακτών, αλλά και από δημόσιους λόγους που κατέλαβαν χώρο στην καθημερινή επικαιρότητα. Συγκεκριμένα, η ανάλυση λόγου επικεντρώνεται σε δυο συμβάντα που απασχόλησαν την ελληνική επικαιρότητα πριν και μετά την Ευρωτουρκική Συμφωνία: τη δημοσίευση της φωτογραφίας του νεκρού Αϊλάν Κούρντι και την ένταξη των παιδιών προσφύγων στα ελληνικά σχολεία αντίστοιχα. Συμπερασματικά, εκκινώντας από τους ανθρωπιστικούς λόγους που αρθρώθηκαν πριν από την εν λόγω συμφωνία παρατηρήθηκε πως στο όνομα της αλληλεγγύης με τους ευάλωτους, εκτοπισμένους πληθυσμούς, οι ίδιοι οι πληθυσμοί αναπαρίστανται ως κατώτεροι, ως άξιοι οίκτου, ως απρόσωποι «άλλοι». Οι ανθρωπιστικοί αυτοί λόγοι, ωστόσο, εκφράζονται ωσότου εμφανιστεί η πιθανότητα μόνιμης παραμονής των προσφύγων στο ελληνικό έδαφος. Οι προσπάθειες ένταξης του προσφυγικού πληθυσμού στην ελληνική κοινωνία, φαίνεται πως επιδρούν στο δημόσιο λόγο. Οι άλλοτε απρόσωπες μάζες προσφύγων μετατρέπονται σταδιακά σε εσωτερικούς εχθρούς που απειλούν να «λερώσουν» την ελληνική, εθνική ομοιογένεια με τη διαφορετικότητά τους. Οι πρόσφυγες γίνονται δέκτες ενός δεύτερου εκτοπισμού· τίθενται εκτός του κοινωνικού σώματος, στερούμενες/στερούμενοι των στοιχειωδών δικαιωμάτων τους, απορρίπτονται ως μιαρά και επικίνδυνα σώματα.