Ιουλιανά 1965: η κοινωνική διαμαρτυρία, οι προϋποθέσεις της και η πολιτική της διαμεσολάβηση

Τα Ιουλιανά του 1965 αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη κοινωνική έκρηξη της μετεμφυλιακής περιόδου και ένα από τα σημαντικότερα συγκρουσιακά επεισόδια της νεότερης Ελληνικής κοινωνίας. Η παρούσα διατριβή έχει διπλό στόχο: Αφενός, να καταγράψει και να αναλύσει την έκταση της κοινωνικής διαμαρτυρίας των Ιουλιανών, την πολιτική της κοινωνιολογία και την μορφή των συλλογικών δράσεων, όπως επίσης να ερμηνεύσει τους πολιτικούς παράγοντες που προσδιόρισαν τις ερμηνευτικές πλαισιώσεις της διαμαρτυρίας (αλλά και της αντι-κινητοποίησης) και τη δυναμική της. Αφετέρου, να μελετήσει και να ερμηνεύσει τους τρόπους με τους οποίους τα Ιουλιανά, ως κορύφωση του διεκδικητικού κινήματος εκδημοκρατισμού της μετεμφυλιακής Ελλάδας, συνέβαλλαν στον μετασχηματισμό των πολιτικών εκπροσωπήσεων και στην ανάδυση νέων πολιτικών ρευμάτων. Η διατριβή αποτελεί ένα εγχείρημα διεπιστημονικής ιστορικής έρευνας. Αξιοποιεί έννοιες, θεωρίες και ερευνητικές τεχνικές της πολιτικής κοινωνιολογίας, με έμφαση τα κοινωνικά κινήματα και τη συγκρουσιακή πολιτική, ώστε να ερμηνεύσει και να αξιολογήσει το συγκρουσιακό γεγονός των Ιουλιανών και την πολιτική του επίδραση. Αξιοποιεί νέο ερευνητικό υλικό από ευρύ φάσμα πηγών, όπως αποδελτίωση Τύπου και εντύπων της περιόδου, αρχειακό υλικό κομμάτων, πολιτικών και συνδικαλιστικών οργανώσεων, προσωπικές συλλογές αλλά και συνεντεύξεις με πρωταγωνιστές της περιόδου. Η διατριβή καταλήγει στο συμπέρασμα πως τα Ιουλιανά του 1965 αποτέλεσαν την κορυφαία στιγμή ενός επιβλητικού κοινωνικού κινήματος υπέρ του εκδημοκρατισμού. Στο κίνημα αυτό συγχωνεύτηκαν τα πιο εστιασμένα αιτήματα κινηματικών δρώντων με το ευρύτερο πολιτικό αίτημα του εκδημοκρατισμού σε μια σχέση αλληλοτροφοδοτούμενη. Την πολιτική εκπροσώπηση αυτού του κινήματος ανέλαβαν οι παρατάξεις της Αριστεράς και του Κέντρου. Ωστόσο η σχέση δεν ήταν μονομερής αλλά διμερής: οι πολιτικές αναλύσεις και πλαισιώσεις της Αριστεράς και του Κέντρου προσδιόρισαν τα χαρακτηριστικά -αλλά και τα όρια- του κινήματος για τον εκδημοκρατισμό αλλά επίσης, οι συγκρουσιακές διαδράσεις του κινήματος με το Κράτος και τις φιλοκαθεστωτικές δυνάμεις αναδιαμόρφωσαν τους χώρους της Αριστεράς και του Κέντρου και συνέβαλλαν στην εμφάνιση νέων πολιτικών δρώντων. Συνεπώς, τα Ιουλιανά του 1965 αποτελούν σημαντικό σταθμό για την ερμηνεία της δομής του πολιτικού συστήματος και της συλλογικής δράσης της Μεταπολίτευσης.