Δημοκρατία και Ευρωπαϊκή Ένωση: έλλειμμα και νομιμοποίηση

Στην παρούσα διπλωματική εργασία ερευνάται το ζήτημα της ύπαρξης ή μη του λεγόμενου δημοκρατικού ελλείμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και των συνεπειών του στη δημοκρατική της νομιμοποίηση. Η βιβλιογραφική επισκόπηση αποτελεί την ακολουθητέα μεθοδολογία Στο πρώτο κεφάλαιο (Κεφάλαιο 1) θα εξετασθεί η έννοια της δημοκρατίας, Ειδικότερα, θα αναδειχθεί η ιστορικότητα της έννοιας όπως και η ανάγκη ανανοηματοδότησης της για το ενωσιακό μόρφωμα. Αντικείμενο του κεφαλαίου δύο (Κεφάλαιο 2) είναι η αναζήτηση της φύση της Ένωσης. Το ζήτημα της πληρότητας ή ελλειμματικότητας της ενωσιακής δημοκρατίας θα πρέπει να εξετασθεί μέσα στα πλαίσια του μορφώματος στο οποίο αυτό απαντάται. Οποιαδήποτε σύγκριση μη κρατικού μορφώματος με όρους κρατικογενείς θα ήταν άδικη για το ενωσιακό μόρφωμα. Αντικείμενο του κεφαλαίου τρία (Κεφάλαιο 3) είναι η έννοια του δημοκρατικού ελλείμματος, τόσο μέσα από τις θεωρητικές προσεγγίσεις όσο και μέσα από τις θεσμικές. Στις παραγράφους των θεσμικών προσεγγίσεων θα αναλυθούν τα όργανα της Ένωσης και θα αξιολογηθούν βάσει της δημοκρατικότητας τους, ενώ επίσης θα αναδειχθεί η σημασία των εθνικών κοινοβουλίων. Στο αμέσως επόμενο κεφάλαιο (Κεφάλαιο 4), θα εξετασθεί η δημοκρατική πληρότητα του πλαισίου στο οποίο αναπτύσσονται οι πολιτικές της Ένωσης. Συγκεκριμένα θα αναλυθούν η εξέλιξη, το περιεχόμενο και τα αποτελέσματα της ενωσιακής προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων, η μέριμνα για ισορροπία ελευθερίας και δικαιοσύνης εντός του Χώρου Ασφάλειας Ελευθερίας και Δικαιοσύνης (ΧΕΑΔ), η συνεισφορά του ανταγωνισμού στα πλαίσια της ενιαίας αγοράς, οι συνέπειες της κρίσης του ευρώ και η οδηγία ως το δημοκρατικό νομικό μέσο άσκησης ενωσιακής πολιτικής. Το κεφάλαιο υπ’ αριθμόν πέντε (Κεφάλαιο 5), είναι αφιερωμένο στις εγγενείς αδυναμίες που παρουσιάζει η Ένωση και εμποδίζουν την δημοκρατική της πληρότητα. Συγκεκριμένα θα εξετασθούν, οι δυνατότητες ύπαρξης ενός ευρωπαϊκού δήμου, θεσμοθέτησης ενός ευρωπαϊκού διαλόγου και μιας αντιπροσωπευτικής για την Ένωση, Κοινωνίας των Πολιτών. Στο έκτο κεφάλαιο (Κεφάλαιο 6), θα επισημανθούν οι μεταρρυθμίσεις της προσπάθειας δημοκρατικής “ανάρρωσης” της Ένωσης, που μεσολάβησαν από τη Συνταγματική απόπειρα του 2004 μέχρι και τις βελτιώσεις της Συνθήκης της Λισαβόνας το 2007. Τέλος, θα παρουσιαστούν δύο σενάρια για το μέλλον της Ένωσης, τα οποία αντανακλούν τις διαφορετικές κατευθύνσεις που πρέπει να ακολουθήσει η Ένωση προς εξυγίανση του δημοκρατικού της ελλείμματος, ήτοι την διακυβερνητική και υπερεθνική.