Η διαφάνεια και το δικαίωμα πρόσβασης στα διοικητικά στοιχεία: ο ρόλος του δικαιώματος πληροφοριακής αυτοδιάθεσης

Η διαφάνεια αποτελεί γενική αρχή με συνταγματικό υπόβαθρο, η οποία εδράζεται στην αρχή της λαϊκής κυριαρχίας και στην αρχή του κράτους δικαίου. Η αρχή της διαφάνειας προσλαμβάνει διάφορες μορφές στον Καταστατικό Χάρτη της χώρας μας ανάλογα με το κανονιστικό της πλαίσιο. Κύρια έκφανσή της αποτελεί το δικαίωμα του δικαιουμένου γνώσης των διοικητικών εγγράφων, ως απαραίτητο στοιχείο ενεργής συμμετοχής του πολίτη στη διαμόρφωση της κρατικής βούλησης και ελέγχου της κρατικής εξουσίας. Το δικαίωμα γνώσης των διοικητικών στοιχείων αποτελεί ατομικό, κοινωνικό και πολιτικό δικαίωμα και εδράζεται σε πλήθος γενικών και ειδικών αρχών διοικητικού δικαίου. Επιπλέον αποτελεί προϋπόθεση αποτελεσματικής άσκησης του δικαιώματος προηγούμενης ακρόασης και του δικαιώματος δικαστικής προστασίας. Περιορισμός του εν λόγω δικαιώματος, μεταξύ άλλων, αποτελούν και τα στοιχεία που αφορούν στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή τρίτου, τα οποία στην σύγχρονη Κοινωνία της Πληροφορίας, έχουν κατοχυρωθεί συνταγματικά στο δικαίωμα πληροφοριακής αυτοδιάθεσης. Η προβληματική εντοπίζεται στην περίπτωση που ο πολίτης ζητά την πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα τα οποία περιέχουν προσωπικά δεδομένα κυρίως τρίτου. Παρά την φαινομενική σχέση αλληλοαποκλεισμού τους, τα δύο δικαιώματα βρίσκονται σε σχέση αλληλοσυμπλήρωσης. Με βάση αυτή τη σχέση, η όποια σύγκρουση των δύο δικαιωμάτων αντιμετωπίζεται μέσω της αρχής της αναλογικότητας και της πρακτικής εναρμόνισης.