Τα ψηφιακά αποδεικτικά στοιχεία (Digitally Derived Evidence) στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και η έρευνα για τα εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία

Ενώ η τεχνολογία έχει αλλάξει ριζικά την ποινική έρευνα, το ΔΠΔ εδώ και πολύ καιρό κατηγορείται για την ανεπάρκειά του να ανταπεξέλθει στην νέα ψηφιακή εποχή. Με την τρέχουσα πρωτοφανή συλλογική προσπάθεια συλλογής αποδεικτικών στοιχείων για εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή του 2022, το δικαστήριο έρχεται αντιμέτωπο με ακόμα περισσότερες προκλήσεις. Η ανάδυση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα νέα είδη αποδεικτικών στοιχείων που προέρχονται από την τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης και η τρωτότητα όλων αυτών των πληροφοριών καθιστούν το έργο της Εισαγγελίας για τη συλλογή και επαλήθευση τους πραγματικά μνημειώδες. Το Γραφείο του Εισαγγελέα, πέραν των συνεργασιών του με την ΕΕ, με κράτη, με διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς και με την κοινωνία των πολιτών με σκοπό την υποστήριξη του στις ερευνητικές του πρακτικές, σε μια προσπάθεια τεχνολογικού του εκσυγχρονισμού, τον Φεβρουάριο του 2023 ανακοίνωσε το Project Harmony, μια φιλόδοξη πλατφόρμα διαχείρισης αποδεικτικών στοιχείων που αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη και τις δυνατότητες του cloud. Αυτά τα βήματα είναι αναμφίβολα προοδευτικά για τη διεθνή ποινική δικαιοσύνη, αλλά όχι χωρίς προβληματισμούς. Η ΑΙ έχει θέσει ζητήματα ως προς τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ιδίως των δικαιωμάτων στην ιδιωτική ζωή, την προστασία των προσωπικών δεδομένων, την ισότητα και την απαγόρευση των διακρίσεων. Για να μπορέσει το δικαστήριο να συμβαδίσει με την ταχύτητα με την οποία αναπτύσσεται η τεχνολογία υπάρχουν ακόμα πολλές προκλήσεις που πρέπει να ξεπεραστούν και θα χρειαστεί πολύς χρόνος για να υπερπηδηθούν όλα τα εμπόδια. Το μόνο σίγουρο είναι ότι το νέο είδος αποδεικτικών στοιχείων ήρθε για να αλλάξει τη δικαστική διαδικασία σε εθνικό και διεθνές επίπεδο και το ΔΠΔ δεν μπορεί παρά να προσαρμοστεί στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις για την εκπλήρωση των νόμιμων προσδοκιών των επιζώντων των πιο ειδεχθών εγκλημάτων για λογοδοσία και δικαιοσύνη.