Τοπικά σχέδια δράσης για την βιώσιμη ανάπτυξη: μια αξιολογική προσέγγιση του αστικού παρατηρητηρίου Αττικής

Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να αναδείξει την αμφίδρομη σχέση μεταξύ παγκόσμιας και τοπικής σημασίας της Βιώσιμης Ανάπτυξης μέσα από την συνεχή επιρροή των διεθνών πρωτοβουλιών και διαδικασιών στις εθνικές νομοθεσίες και στις τοπικές πολιτικές. Παράλληλα, εντοπίζεται η σημασία της εφαρμογή των αρχών της στο τοπικό και ιδιαίτερα στο αστικό επίπεδο, ως χωρικής ενότητας ανάπτυξης των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, διαβίωσης και παραγωγής, όσο και ως βασικής συνιστώσας, συνολικά, της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης. Η απαίτηση για αποτελεσματική παρέμβαση των τοπικών διοικήσεων επιβάλλει την υιοθέτηση Τοπικών Σχεδίων Δράσης σε εφαρμογή των αρχών, που απορρέουν από διεθνή κείμενα και δεσμευτικές πρωτοβουλίες, όπως η Local Agenda 21 ή η Habitat Agenda. Αυτά τα Σχέδια θέτουν ως προτεραιότητα την παράλληλη παρέμβαση τους στους τρεις πυλώνες της Βιώσιμης Ανάπτυξης, την ιεράρχηση των στοχεύσεων τους και τη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία προγραμματισμού και λήψης των αποφάσεων, η οποία αποτελεί εμβληματική επιδίωξη. Κοινός παρονομαστής τους πρέπει να είναι οι τοπικές ιδιαιτερότητες και ανάγκες, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι της κοινωνικής δικαιοσύνης, της βελτίωσης της ποιότητας ζωής των πολιτών και της αειφόρου χρήσης των πόρων. Ειδικότερα, σε αυτή τη μελέτη αναλύεται η διερεύνηση της σημασίας της παρακολούθησης και αξιολόγησης των τοπικών και των αστικών πολιτικών, καθώς και της πληροφόρησης του κοινωνικού συνόλου για τα αποτελέσματα τους. Ιδιαίτερα έγινε μια προσέγγιση του θεσμού των Αστικών Παρατηρητηρίων, ενός εργαλείου, το οποίο συμβάλλει στα παραπάνω μέσα από την καταγραφή των δεικτών. Οι δείκτες επιλέγονται από τις τοπικές διοικήσεις για να αποτιμηθεί η κατάσταση και η πρόοδος των πολιτικών, που ασκούνται για την προώθηση της τοπικής αειφορίας σε συγκεκριμένους τομείς. Ως μελέτη περίπτωσης (case study) αξιοποιήθηκε το Αστικό Παρατηρητήριο του Συνδέσμου των 21 Ο.Τ.Α. της Βόρειας και Ανατολικής Αθήνας, το οποίο όπως πρόεκυψε από την αξιολογική προσέγγιση, που επιδιώχθηκε, δεν ανταποκρίθηκε στους στόχους των ιθυνόντων λόγω ελλιπούς ενδιαφέροντος και στήριξης από τις ίδιες τις τοπικές αυτοδιοικήσεις της περιοχής. Έτσι, επηρεάστηκε η συμμετοχή και η πληροφόρηση της τοπικής κοινωνίας στις παραμέτρους της λειτουργίας του. Το θετικό στοιχείο είναι η ύπαρξη της δομής και της τεχνογνωσίας του μηχανισμού, η οποία με κατάλληλες πρωτοβουλίες θα μπορούσε να επανενεργοποιηθεί.