Λατουριανά δίκτυα και αλτουσεριανές συναντήσεις: αποκλίσεις και προοπτικές σύγκλισης

Οι Louis Althusser και Bruno Latour αποτελούν δύο στοχαστές των οποίων το έργο καθόρισε αλλά και ξεπέρασε τα όρια των επιστημονικών πεδίων στα οποία οι ίδιοι τοποθετούνταν. Από την πλευρά του αλτουσεριανού έργου, η παρούσα μελέτη εστιάζει κατά κύριο λόγο στο ύστερο έργο του και στο «υπόγειο ρεύμα του υλισμό της συνάντησης», χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν μπορεί το σύνολο του έργου να ιδωθεί υπό το πρίσμα της προβληματικής που αναλύεται. Από την πλευρά του λατουριανού έργου, ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη αιχμή του, τη «θεωρία δρώντων δικτύων/Actor Network Theory (ΑΝΤ)». Το πρώτο συγκροτεί ένα ισχυρό θεωρητικό-φιλοσοφικό υπόβαθρο περί του υλισμού της συνάντησης, της απόλυτης ενδεχομενικότητας επί της τέλεσης και της σταθερότητας της κάθε συνάντησης αλλά και της «πάλης» που διεξάγεται μεταξύ της δομής και του αστάθμητου, αφ’ ης στιγμής η συνάντηση «δέσει». Το δεύτερο παρέχει θεωρητικά εργαλεία αποκωδικοποίησης των δρώντων-δικτύων και των «μαύρων κουτιών» της επιστημονικής γνώσης επιχειρηματολογώντας ενάντια σε κάθε δυϊστική σκέψη και απορρίπτοντας έννοιες που δύνανται να αποκτήσουν υπερβατικό χαρακτήρα όπως οι έννοιες της πολιτικής οικονομίας. Φαινομενικά κατέχουν ιδιαιτέρως αποκλίνουσες οπτικές, από κοινού όμως εστιασμένες σε μια ριζικά εμμενή, αντι-ανθρωποκεντρική και αντι-τελεολογική προσέγγιση του αστάθμητου και της ενδεχομενικότητας στα πλαίσια κοινωνικο-φυσικών αλληλεπιδράσεων. Η παρούσα μελέτη αναπτύσσει την προβληματική της με στόχο την ανάδειξη μιας προοπτικής συμπληρωματικότητας μεταξύ του αλτουσεριανού υλισμού της συνάντησης, ο οποίος επιδιώκει να αποτελέσει το θεωρητικό-φιλοσοφικό υπόβαθρο της μεγαλύτερης δυνατής ελευθερίας στην αναζήτηση της αυτοδηλούμενης αλήθειας και της «πρακτικής θεωρίας» του Latour ως ένα εργαλείο αποκωδικοποίησης των σχέσεων εντός των δικτύων-δρώντων. Υπό αυτό το πρίσμα, επιδιώκει να αποτελέσει μια συμβολή στην ανάγκη επικαιροποίησης κριτικών θεωρητικών προσεγγίσεων και εργαλείων στοχεύοντας στην ερμηνεία και υπέρβαση των σύγχρονων προκλήσεων και κρίσεων.