Μέτρα φορολογικής πολιτικής για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα (2008-2012)

Την τελευταία πενταετία η ελληνική οικονομία έχει εγκλωβιστεί σε μια τροχιά ύφεσης χωρίς άμεσα ορατή δυνατότητα διεξόδου. Η χωρίς προηγούμενο πολιτική δημοσιονομικής επέκτασης που εφαρμόστηκε κατά τα αρχικά στάδια της κρίσης και ειδικότερα το σημαντικό μέγεθος των δημόσιων δαπανών για τη διάσωση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων επιδείνωσαν τις δημοσιονομικές ανισορροπίες, από τις οποίες πολλά κράτη υπέφεραν ακόμη και πριν από το ξέσπασμα της κρίσης. Με αυτόν τον τρόπο, οι περισσότερες χώρες, και οι νοτιοευρωπαϊκές οικονομίες ακόμη περισσότερο, βρέθηκαν στη δίνη μιας κρίσης με τεράστια δημοσιονομικά ελλείμματα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις όπως στην Ελλάδα, αυτή η δημοσιονομική κρίση τείνει να επισκιάσει την υποκείμενη οικονομική κρίση. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η καταγραφή και η αξιολόγηση σε επίπεδο επιπτώσεων των μέτρων φορολογικής πολιτικής που ελήφθησαν στην Ελλάδα με στόχο την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης την χρονική περίοδο 2008 – 2012. Στη θεωρητική επισκόπηση του θέματος παρουσιάζονται οι βασικές παράμετροι που διέπουν το ελληνικό φορολογικό σύστημα σε σχέση με διεθνή συστήματα διοίκησης και η επίδραση της κρίσης σε αυτές. Παράλληλα, γίνεται λόγος για το σύνολο των μέτρων ανα κατηγορία φόρου που έχουν ληφθεί την περίοδο της οικονομικής κρίσης στη χώρα μας. Το ερευνητικό μέρος της εργασίας αποτελεί εμπειρική μελέτη αποτίμησης των επιπτώσεων των σημαντικότερων εκ των μέτρων που αφορούν στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων στο εισόδημα των καταναλωτών, με τη χρήση δεδομένων τα οποία διατίθενται από τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και εκδίδονται στα Στατιστικά Δελτία Φορολογικών Δεδομένων για τη χρονική περίοδο 2008 – 2012 αλλά και από επίσημους διαδικτυακούς τόπους. Από την έρευνα προέκυψε ότι με τα μέτρα που λαμβάνονται την πενταετία της κρίσης επιδιώκεται αύξηση των φορολογικών εσόδων η οποία όμως δεν αυξάνει ομοιόμορφα τη φορολογική επιβάρυνση όλων των φορολογουμένων, επιβαρύνει περισσότερο τα χαμηλότερα εισοδήματα και ειδικότερα τα εισοδήματα που προέρχονται από γεωργικές και εμπορικές επιχειρήσεις καθώς και τα εισοδήματα από κινητές αξίες ενώ ακόμη ευνοεί τη συσσώρευση πλούτου στα πολύ υψηλά εισοδηματικά κλιμάκια. Ο στόχος επομένως της ισότητας ως προς την κατανομή του φορολογικού βάρους επιτυγχάνεται σε μερικό βαθμό. Σε επάλληλο επίπεδο, επιδιώκεται η δίκαιη διανομή του εισοδήματος. Ο στόχος της δικαιοσύνης, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, φαίνεται να ικανοποιείται σε μεγαλύτερο βαθμό αλλά όχι απόλυτα εφόσον το οικονομικό έτος 2011 παρατηρείται μεν μικρότερη ανισοκατανομή του εισοδήματος συγκριτικά με το 2008 τα χαμηλά δε εισοδήματα απέχουν πολύ από την τέλεια κατανομή. Η εργασία κλείνει με την παράθεση των συμπερασμάτων της προηγηθείσας ανάλυσης (θεωρητικής και εμπειρικής) καθώς και με κάποιες ενδεικτικές προτάσεις αναμόρφωσης του ελληνικού φορολογικού συστήματος.