Ψυχική ανθεκτικότητα, θετικά ψυχολογικά χαρακτηριστικά και επιβάρυνση φροντιστών: δυαδική ανάλυση σε έφηβους με χρονιές παθήσεις και στους γονείς τους

Στην παρούσα δυαδική μελέτη εξετάζεται ο ρόλος της ψυχικής ανθεκτικότητας (ΨΑ) στους εφήβους που νοσούν από χρόνια ασθένεια και στους φροντιστές-γονείς αυτών σε συνάρτηση, αφενός με το αίσθημα εσωτερικής συνοχής και την αισιοδοξία τους, αφετέρου δε με την εξουθένωση που αισθάνονται οι φροντιστές. Με βάση την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας αναμενόταν πως η ΨΑ θα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στη ζωή του εφήβου ασθενούς και των γονέων του ενώ σε συνδυασμό με τα θετικά ψυχολογικά χαρακτηριστικά (αίσθημα εσωτερικής συνοχής και αισιοδοξία) θα έχει τη δυνατότητα να θωρακίζεται απέναντι στις προκλήσεις που φέρει η χρόνια νόσος. Ωστόσο, αναμενόταν η αρνητική συσχέτιση της εξουθένωσης των γονέων με την ΨΑ και τα θετικά ψυχολογικά χαρακτηριστικά. Το τελικό δείγμα της έρευνας αποτελείτο από 88 άτομα (44 έφηβοι - 44 γονείς) από το Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία». Στους έφηβους συμμετέχοντες χορηγήθηκε ένα ερωτηματολόγιο που αποτελούταν από τη Σύντομη κλίμακα ψυχικής ανθεκτικότητας (Kyriazos et al., 2018), από την Κλίμακα αισιοδοξίας (Μουστάκη και Σταλίκα, 2012) και από την Κλίμακα αισθήματος εσωτερικής συνοχής (Καραλής και συν., 2004) ενώ το ερωτηματολόγιο των γονέων περιείχε όλα τα παραπάνω συν την Κλίμακα εξουθένωσης των οικογενειακών φροντιστών (Konerding et al., 2016). Τα αποτελέσματα έδειξαν την ύπαρξη θετικής συσχέτισης ανάμεσα στην ΨΑ του εφήβου με την αισιοδοξία και το αίσθημα εσωτερικής συνοχής του αλλά και την ύπαρξη θετικής συσχέτισης ανάμεσα στην ΨΑ του γονέα-φροντιστή με την αισιοδοξία και το αίσθημα εσωτερικής συνοχής αλλά αρνητικής συσχέτισης με την εξουθένωση αυτού. Βρέθηκε επίσης πως η αυξημένη ΨΑ των γονέων και των εφήβων έχει ως συνέπεια την μειωμένη εξουθένωση των γονέων από τη φροντίδα του εφήβου και πως το αυξημένο αίσθημα εσωτερικής συνοχής των γονέων και των εφήβων έχει ως συνέπεια την μειωμένη εξουθένωση των γονέων από τη φροντίδα του εφήβου. Επιπροσθέτως, διαπιστώθηκε η αυξημένη επίδραση της ΨΑ των γονέων και των εφήβων στα επίπεδα αισιοδοξίας των ίδιων αντίστοιχα ενώ παρατηρήθηκε σημαντική επίδραση της ΨΑ και της αισιοδοξίας των γονέων και των εφήβων στο αντίστοιχο δικό τους αίσθημα εσωτερικής συνοχής. Aξιοσημείωτο είναι το εύρημα της επίδρασης της αισιοδοξίας του εφήβου στο αίσθημα εσωτερικής συνοχής του γονέα αλλά και η επίδραση της ΨΑ του εφήβου στο αίσθημα εσωτερικής συνοχής του γονέα. Με βάση τα παραπάνω αποτελέσματα, θα ήταν παράλειψη να μην τονίσουμε τη σημαντικότητα της παρούσας εργασίας τόσο για την βελτίωση της ζωής των εφήβων ασθενών και των φροντιστών τους όσο και για τη συμβουλευτική και τη θετική ψυχολογία. Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα της έρευνας δύνανται να διευκολύνουν την προσωπική και διαπροσωπική λειτουργικότητα των ατόμων εστιάζοντας σε συγκεκριμένους τομείς της ζωής όπως είναι ο επαγγελματικός, ο κοινωνικός, ο συναισθηματικός, ο αναπτυξιακός και ο τομέας της υγείας τους. Μέσω της αξιοποίησης των παραπάνω αποτελεσμάτων, είναι δυνατή η δημιουργία παρεμβάσεων, ατομικής ή ομαδικής συμβουλευτικής, προκείμενου να ωφεληθούν οι πάσχοντες και μη.