Tο θεσμικό πλαίσιο και οι πολιτικές για τη διαχείριση των πλημμυρών σε ευρω-ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, στο πλαίσιο της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή

Στις μέρες μας, οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής είναι περισσότερο ορατές από ποτέ. Επίσης, λόγω του αδρανειακού τους χαρακτήρα, αναμένεται στο μέλλον να πολλαπλασιαστούν με ρυθμούς γεωμετρικής προόδου, επηρεάζοντας ποικιλοτρόπως το βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων και το περιβάλλον, μέσα στο οποίο ζουν. Για το λόγο αυτό, έχει πλέον καταστεί κοινά αποδεκτή ανάγκη «συμβίωσης» με το φαινόμενο, η οποία μπορεί να επιτευχθεί με την προσαρμογή σε αυτό και την ορθολογική διαχείριση των συνεπειών του. Μια από τις πιο οδυνηρές συνέπειες του φαινόμενου της κλιματικής αλλαγής αποτελεί η αύξηση της σφοδρότητας και της συχνότητας των φυσικών καταστροφών, στις οποίες ανήκει και το φαινόμενο της πλημμύρας. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να αναδείξει τον τρόπο που εντάσσεται η διαχείριση των φαινομένων πλημμύρας στο ευρύτερο πλαίσιο της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή σε Ευρω – ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Επιχειρώντας να διερευνήσει την εν λόγω σχέση, η παρούσα διπλωματική εργασία διαρθρώνεται σε πέντε κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο θα εξεταστεί η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η άνοδος της στην διεθνή ατζέντα, καθώς επίσης και η πρόοδος που έχει επιτευθχεί στον τομέα αυτό, σε Ευρω-ενωσιακό επίπεδο. Στο δεύτερο κεφάλαιο θα αναλυθεί εκτενώς το φαινόμενο της πλημμύρας και η σχέση του με τις πολιτικές προσαρμογής σε διεθνές επίπεδο. Ειδικότερα, θα επιχειρηθεί η παρουσίαση των αιτιών εμφάνισής του, της σχέσης του με την κλιματική αλλαγή, των συνεπειών που προκαλεί, της διαδικασίας διαχείρισής του και τέλος, της υφιστάμενης διεθνούς συνεργασίας στον τομέα αυτό. Στο τρίτο κεφάλαιο θα γίνει παρουσίαση του υφιστάμενου Ευρωπαϊκού Κανονιστικού πλαισίου για την διαχείριση του κινδύνου των πλημμυρών και η σχέση που αυτό έχει με τις πολιτικές της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Ειδικότερα θα γίνει ανάλυση της Οδηγίας για τις Πλημμύρες και αποτύπωση του βαθμού εφαρμογής της από τα Κ-Μ. Στη συνέχεια, στο τέταρτο κεφάλαιο, θα παρουσιαστεί ο τρόπος και ο βαθμός ενσωμάτωσης της Οδηγίας για τις Πλημμύρες στο εθνικό δίκαιο, σε συνδυασμό με το πλέγμα πολιτικών που ισχύουν σε εθνικό επίπεδο για την διαχείριση των πλημμυρών και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Εντός αυτού του πλαισίου, θα γίνει ιδιαίτερη μνεία στις διασυνοριακές συνεργασίες που έχει αναπτύξει η Ελλάδα, ορμώμενη, τόσο από την υποχρέωση εφαρμογής της Οδηγίας, όσο και από την σφαιρική φύση του φαινομένου, σύμφωνα με την οποία η μονάδα δημιουργίας και διαχείρισής είναι η λεκάνη απορροής ποταμού, που ενίοτε εκτείνεται σε περισσότερες από μια χώρες. Τέλος, στο τελευταίο κεφάλαιο θα καταγραφούν τα συμπεράσματα - προτάσεις που προκύπτουν από την εξέταση όσων προαναφέρθηκαν, από τα οποία αναφύεται η αδιαμφισβήτητη σχέση των πολιτικών διαχείρισης των πλημμυρών σε Ευρω-ενωσιακό και εθνικό επίπεδο με τις αντίστοιχες για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Πιο συγκεκριμένα, προκύπτει ότι η «διαχείριση» του κινδύνου πλημμυρών αποτελεί υποσύνολο του ευρύτερου συνόλου πολιτικών προσαρμογής και θα πρέπει στην πράξη να ενταχθεί σε αυτές, ακολουθώντας μια ολιστική προσέγγιση και ανάλογο σχεδιασμό, που θα οδηγήσει στην χρηστή διαχείριση των υφιστάμενων πόρων και στην αποφυγή αλληλοεπικαλυπτόμενων ενεργειών, επιτυγχάνοντας εν τέλει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, προς όφελος των ανθρώπων και του περιβάλλοντος.