Ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαχείριση του προσφυγικού ζητήματος στην Ελλάδα: η περίπτωση των Δήμων που συμμετέχουν στο «Δίκτυο Πόλεων για την Ένταξη»

Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια βρέθηκε στο επίκεντρο της προσφυγικής κρίσης. Από την πρώτη στιγμή τέθηκε με επιτακτικό τρόπο το ζήτημα της ικανοποίησης των βασικών αναγκών των προσφύγων, δηλαδή, της σίτισης, της στέγασης, της διαμονής και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψής τους. Η ελληνική πολιτεία μέσα σε συνθήκες σοβαρής οικονομικής κρίσης, κινούμενη στο ανθρωπιστικό πνεύμα των διεθνών και ευρωπαϊκών συνθηκών, ανέλαβε πρωτοβουλίες και δράσεις με σκοπό την ικανοποίηση των βασικών αναγκών των προσφύγων αλλά και τη σταδιακή ενσωμάτωσή τους στην ελληνική κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτό, η τοπική αυτοδιοίκηση κλήθηκε να αναλάβει σημαντικό ρόλο. Έτσι, το 2018, δημιουργήθηκε το Δίκτυο Πόλεων για την Ένταξη, που αποτελεί μια πρωτοβουλία 18 Δήμων που ανταλλάσσουν καλές πρακτικές με στόχο την οργάνωση και υλοποίηση συντονισμένων δράσεων και παρεμβάσεων σε τοπικό και εθνικό επίπεδο για την προώθηση της κοινωνικής ένταξης των προσφύγων και μεταναστών και την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής. Η παρούσα εργασία ερευνά τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαχείριση του προσφυγικού ζητήματος στην Ελλάδα μέσα από τη μελέτη των Δήμων που συμμετέχουν στο Δίκτυο Πόλεων για την Ένταξη καθώς οι ΟΤΑ αποτελούν το πρώτο σημείο επαφής με τους πρόσφυγες-μετανάστες, και πιστεύεται ότι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαχείριση του προσφυγικού. Για το σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκε ποιοτική έρευνα με τη χρήση ημιδομημένης συνέντευξης σε 6 μέλη- Δήμους που συμμετέχουν στο Δίκτυο Πόλεων για την Ένταξη. Από τα ευρήματα προέκυψε ότι η συνεισφορά των Δήμων στην ένταξη των προσφύγων τα τελευταία χρόνια είναι ολοένα και μεγαλύτερη, με προγράμματα ένταξης και κοινωνικά προγράμματα που ακολουθούν άλλοι σε μικρότερο και άλλοι σε μεγαλύτερο βαθμό. Όσον αφορά στη χάραξη πολιτικής για την ένταξη των προσφύγων, η Τοπική Αυτοδιοίκηση, μετά την εγκαθίδρυση του «Καλλικράτη» φαίνεται ότι, στους τομείς της στέγασης, της διαμονής, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της ασφάλειας, έχουν κάνει σημαντικά βήματα, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο και για την εκπαίδευση και την απασχόληση των προσφύγων. Τέλος, ως προς την αποτίμηση του έργου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ένταξη των προσφύγων μέχρι στιγμής, το πρόσημο είναι θετικό, αλλά, όπως είναι φυσικό, μένουν ακόμα να γίνουν πολλά.