Το κανονικό μυστικό του νόμου: η έννοια του κανόνα στη σκέψη του Βάλτερ Μπένγιαμιν

Με την παρούσα μελέτη επιχειρήθηκε μια προσέγγιση της έννοιας του κανόνα στη σκέψη του Βάλτερ Μπένγιαμιν. Η επιχειρηματολογία της μελέτης ακολουθεί αυστηρά τη λογική της εννοιολογικής συγκρότησης καίριων Μπενγιαμινικών κειμένων ανασυγκροτώντας τη δομή τους με αναφορά στην έννοια του κανόνα. Η προσπάθεια αυτή υποστηρίζεται από την παράλληλη έρευνα σχετικών εννοιολογικών συγκροτήσεων άλλων φιλοσόφων και θεωρητικών. Στόχευση της παράλληλης αυτής έρευνας υπήρξε περισσότερο το να αναδείξει παραγωγικά εργαλεία για την μελέτη βασικών εννοιών που συγκροτούν το πλέγμα των σχέσεων Κανόνα/Νόμου στο Μπενγιαμινικό έργο από το να επιδείξει πιθανές αναφορές στο έργο άλλων θεωρητικών. Στο πρώτο κεφάλαιο μελετήθηκε το κείμενο θεολογικο-πολιτικό σπάραγμα και επιχειρήθηκε να ανασυγκροτηθεί η σχέση μεταξύ των εννοιών Ιερό/Μεσσιανικό/Βέβηλο προστρέχοντας σε εργαλεία από το έγο των Κάντ και Χέγγελ. Εδώ η σχέση Νόμου και Κανόνα μελετήθηκε ως αντίστοιχη της σχέσης Ιερού και Βέβηλου και αναδείχτηκε η διττή φύση του βέβηλου τόσο ως τάξη όσο και ως δύναμη. Η ταξικότητα και η δυναμικότητα του βέβηλου μελετήθηκε υπό την έννοια της Ετερότητας (Χέγγελ) και την έννοια της Κριτικής (Κάντ). Στο δεύτερο κεφάλαιο μελετώνται τα κείμενα "Εμπειρία", "Ο Καπιταλισμός ως θρησκεία" και "Για μια κριτική της βίας". Στο πρώτο μέρος του κεφαλαίου, οι έννοιες που προσεγγίστηκαν στο προηγούμενο κεφάλαιο (Μεσσιανικό/Ιερό/Βέβηλο) συνδέονται με την ιστορικότητα και την ιστορική αλλαγή. Έτσι, η κριτική και η ετερότητα, που αποδόθηκαν (κεφ. Α) στο βέβηλο, εδώ (κεφ. Β) συνδέονται με τη λειτουργία του ως α) θεμελιωτικό των ιστορικών εποχών στην πορεία του συνεχούς και β) ως μεταλλακτική δύναμη εντός των ιστορικών σταθεροποιήσεων. Στο δεύτερο μέρος του κεφαλαίου, η Μπενγιαμινική σύλληψη της κανονικότητας και της σχέσης της με το νόμο ως ιστορικές κατηγορίες αντιπαρατίθενται με την Μπαντιουϊκή ανάγνωση της θεωρίας συνόλων με σκοπό να αναδειχτεί η Μπενγιαμινική "Αρχή", στη δυνατότητα θέασης της οποίας στηρίζεται ο ισχυρισμός της δυνατότητας του τέλους της ιστορίας της κυριαρχίας. Στο τρίτο, και τελευταίο, κεφάλαιο γίνεται χρήση των αποτελεσμάτων της προηγούμενης έρευνας που εφαρμόζονται ως εργαλεία στενής ανάγνωσης της εννοιολογικής δομής του κειμένου "Για την έννοια της ιστορίας". Η εφαρμογή αυτή προσβλέπει σε μια καθαρή σχηματικά θέαση της εννοιολογικής συγκρότησης του κειμένου με την οποία απόβλέπει στο να αποσαφηνίσει τον Μπενγιαμινικό ισχυρισμό ότι στην ιστορία της κυριαρχίας "η κατάσταση εξαίρεσης είναι ο κανόνας". Η αποσαφήνιση αυτή επιδιώκεται με την ανάδειξη του κεντρικού κειμενικού σχήματος της σχέσης μεταξύ των εννοιών Ιστορία/Παράδοση/Κληρονομιά και των θεωρητικών τους απολήξεων. Κινητήρια δύναμη της μελέτης της εν λόγω σχέσης θα αποτελέσει η διάκριση της έννοιας της παράδοσης ως δύο διαφορετικές λειτουργίες (Tradition/Uberlieferung). Η διάκριση αυτή μας επιτρέπει να δούμε τον παρελθόντα χρόνο ως κανονικό, κανονικοποιήσιμο, και μη-κανονικό. Ως το μυστικό θεμέλιο του νόμου των ιστορικών εποχών, ως το δυνατό θεμέλιο του νόμου, ως τον δυνατό ισχυρισμό εξόδου από την κανονικότητα της κυριαρχίας.