Πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε θέματα αστυνομικής συνεργασίας: η περίπτωση της Europol

Η ανάγκη για συνεργασία στην Ευρώπη σε θέματα αστυνομικής φύσης είχε ανακύψει αρκετά νωρίς, από το 1970, λόγω των φαινομένων τρομοκρατίας που αντιμετώπιζαν πολλά ευρωπαϊκά κράτη, με αποτέλεσμα τη δημιουργία της Ομάδας εργασίας TREVI και την ανεπίσημη συνεργασία στο πλαίσιο αυτής. Περαιτέρω ώθηση στην αστυνομική συνεργασία δόθηκε με την υπογραφή των συμφωνιών Schengen, όπου εισήχθη ο θεσμός της διασυνοριακής παρακολούθησης και καταδίωξης από αστυνομικές δυνάμεις στην επικράτεια γειτονικού κράτους, με σκοπό την αντιστάθμιση του ελλείματος ασφαλείας που προκλήθηκε από την κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα. Ωστόσο, η ένταξη των ζητημάτων αστυνομικής συνεργασίας στα αντικείμενα της ενωσιακής πολιτικής ήταν επιτακτική και επιβεβλημένη λόγω του διαρκώς μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος και της διασυνοριακής διάστασης της εγκληματικότητας, η οποία χρησιμοποιούσε και χρησιμοποιεί την σύγχρονη τεχνολογία για να εξελιχθεί. Όλα τα παραπάνω σε συνδυασμό με τον στόχο της Ένωσης να παρέχει στους πολίτες της υψηλό επίπεδο προστασίας σε έναν χώρο ελευθερίας ασφάλειας και δικαιοσύνης, οδήγησαν στην ίδρυση της Europol αρχικά υπό το πρίσμα της διακυβερνητικής συνεργασίας, καθώς τα κράτη μέλη διατηρούσαν επιφυλάξεις ως προς την εκχώρηση τέτοιου είδους εθνικών αρμοδιοτήτων στην Ένωση. Ορόσημο στην όλη προσπάθεια, αποτέλεσε η Συνθήκη της Λισαβόνας με την οποία η Europol εντάχθηκε στους Οργανισμούς της Ένωσης, γεγονός που συνέβαλε στην ενίσχυσή της με πρόσθετες εξουσίες, για την καταπολέμηση του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος, αλλά και στην εντονότερη εμπλοκή των θεσμικών Οργάνων στη λειτουργία και στις δραστηριότητες της, με αποτέλεσμα τη μείωση του δημοκρατικού ελλείμματος που είχε παρατηρηθεί έως τότε, με την ενίσχυση του πολιτικού και δικαστικού ελέγχου της. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να εξετάσει την πορεία και εξέλιξη της αστυνομικής συνεργασίας και συνεπώς της Europol, μέσα από τις Συνθήκες που υπογράφηκαν και τα Προγράμματα που υιοθετήθηκαν και να αναδείξει τον ρόλο της στην υλοποίηση των πολιτικών που θέτει η Ένωση. Η Europol σήμερα αποτελεί τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Επιβολής του Νόμου με κυριότερο στόχο την τόνωση του αισθήματος ασφαλείας των ευρωπαίων πολιτών και τη στήριξη των κρατών μελών για την αντιμετώπιση του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος, μέσω ανάλυσης και ανταλλαγής πληροφοριών αλλά και σύναψης στρατηγικών και επιχειρησιακών συμφωνιών. Παράλληλα, εξετάζεται και ο ρόλος που διαδραματίζει η χώρα μας στην πολιτική προτεραιότητα της Ένωσης «Διακίνηση Μεταναστών».