Προστασία των θαλάσσιων βιολογικών πόρων στον ευρύτερο μεσογειακό χώρο πρωτίστως μέσα από την εφαρμογή των κανόνων Montego Bay για το δίκαιο της θάλασσας

Η παρούσα εργασία έχει ως αντικείμενο την προστασία των θαλάσσιων βιολογικών πόρων που βρίσκονται στην περιοχή της Μεσογείου, με κεντρικό ζήτημα τηνπροστασία τους και τον τρόπο τον οποίο υλοποιείται πρωτίστως μέσα από την εφαρμογή της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας (Montego Bay, 1982). Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μία ανάλυση της βιοποικιλότητας, των βιολογικών πόρων και την σημασία της προστασίας τους. Με την πάροδο των ετών και την εξέλιξη της τεχνολογίας, άνοιξαν νέοι ορίζοντες και νέες δυνατότητες για το ερευνητικό πεδίο του ανθρώπινου είδους καθώς προχώρησε σε έρευνες σε πολύ μεγάλα βάθη. Με τα νέα δεδομένα που διαμορφώθηκαν, εμφανίστηκαν κενά του υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου τα οποία με το Δίκαιο της θάλασσας επιδιώχθηκε να καλυφθούν. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνετε μία αποτίμηση στην κατάσταση που επικρατεί την σημερινή εποχή στη Μεσόγειο σε συνάρτηση με την ρύπανση. Αναφέρονται τα είδη ρύπανσης και με ποιο τρόπο καταλήγουν στην Μεσόγειο. Έπειτα αναλύεται η ρύθμιση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων μέσω της Σύμβασης της Βαρκελώνης και το πρωτόκολλο σχετικά με τις ειδικά προστατευόμενες περιοχές και τη βιοποικιλότητα της Μεσογείου. Αναλύεται το παλαιό και το νέο πρωτόκολλο και οι λόγοι που οδήγησαν στην υιοθέτηση του νέου πρωτοκόλλου καθώς και το περιβαλλοντικό πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών. Στο τρίτο κεφάλαιο αναλύονται οι μέθοδοι αντιμετώπισης των κινδύνων και των επιπτώσεων τους στην Μεσόγειο και οι πρακτικές προστασίας για την διαχείριση αποθεμάτων των θαλάσσιων βιολογικών πόρων. Στο σημείο αυτό αναφέρονται οι πρακτικές που βρίσκονται ήδη σε εφαρμογή, όπως είναι οι θαλάσσιες περιοχές με οικολογική και βιολογική σημασία (EBSA), οι ειδικά προστατευόμενες περιοχές Μεσογειακής σημασίας -ΕΠΠΜΣ (SPAMI AREAS),οι Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές (MPAs), το δίκτυο Natura 2000 και οι υδατοκαλλιέργειες. Αναφέρονται οι περιοχές που έχουν ανακηρυχτεί και το νομικό καθεστώς που διέπονται. Επιπλέον, καταλήγουμε στις προκλήσεις που παρουσιάζονται για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ένα από το πιο επίκαιρα ζητήματα αυτή τη στιγμή για την διεθνή κοινότητα, στον χώρο της προστασίας του περιβάλλοντος και της εξέλιξης του θεσμικού πλαισίου. Στον τομέα της αλιείας, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με μεγάλες προκλήσεις, τις οποίες η διεθνής κοινότητα καλείται άμεσα να επιλύσει διαπιστώνεται ότι ήδη οι παράνομες μέθοδοι αλιείας έχουν κοστίσει ακριβά στην βιώσιμη διατήρηση της βιοποικιλότητας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων της Μεσογείου. Η αλιεία, διαχειρίζεται από περιφερειακούς οργανισμούς κρατών, έργο των οποίων αποτελεί, μεταξύ άλλων, η παρακολούθηση και ο έλεγχος των αλιευτικών στόλων και των αποθεμάτων που οι τελευταίοι συλλέγουν, με σκοπό την διατήρηση της βιωσιμότητας. Κρίνεται λοιπόν αναγκαιότερο από ποτέ, η αναβάθμιση του ρόλου τους, ώστε να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στις σύγχρονες προκλήσεις και απαιτήσεις που διαφαίνονται. Στο τέταρτο κεφάλαιο αναλύεται η επιδίωξη να καλυφτούν τα κενά αυτά με τις διεργασίες της τρίτης συνδιάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών που είχε ως στόχευση να διαμορφώσει ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο με κανόνες που διέπουν την θάλασσα στην Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (1982). Επιπλέον αναλύεται το καθεστώς που διέπει τις κλειστές και ημίκλειστες θάλασσες και ιδιαίτερα την ημίκλειστη Μεσόγειο θάλασσα, καθώς και οι εκάστοτε οριοθετήσεις θαλασσίων ζωνών και οι δυνατότητες για αλιευτική δραστηριότητα σε αυτές. Η παγκόσμια κοινότητα μέσω του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών με στόχο την αποτελεσματικότερη προστασία της βιοποικιλότητας και την αυξημένη πλέον ενασχόληση με τους γενετικούς πόρους διαπιστώνοντας το νομοθετικό κενό στο δίκαιο της θάλασσας, ανέλαβε νέα πρωτοβουλία για ένα νέο Θεσμικό πλαίσιο και την υιοθέτηση νέων δεσμευτικών οργάνων. Η νέα αυτή Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα (Ρίο ντε Τζανέιρο, 1992), η οποία και αναλύεται στο πέμπτο κεφάλαιο, πρόκειται για την νεότερη εξέλιξη στον τομέα της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος που απαιτεί συλλογική προσέγγιση από όλα τα κράτη της διεθνούς κοινότητας. Στο έκτο κεφάλαιο αναλύονται τα καθεστώτα αλιείας στην σύγχρονη διάσταση τους μέσω της συμφωνίας των Ηνωμένων Εθνών για τα αλιευτικά αποθέματα. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας, στον τομέα της αλιείας, έχει ευνοήσει την άνθηση παράνομων μεθόδων που θέτουν σε κίνδυνο την βιώσιμη διατήρηση των αλιευτικών αποθεμάτων. Στην εργασία αναγράφεται το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ για την καταπολέμηση τους και αναλύονται οι μορφές παράνομης, άναρχης και λαθραίας αλιείας. Στην παρούσα εργασία στο έβδομο κεφάλαιο γίνεται μία καταγραφή του υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου για την διαχείριση και την προστασία των βιολογικών πόρων στις περιοχές της Μεσογείου μέσω από την εφαρμογή των Διεθνών κανόνων και των Συμφωνιών των κρατών της Μεσογείου. Στην συνέχεια, γίνεται αναφορά στις συνθήκες και στις συμφωνίες μεταξύ των κρατών τις Μεσογείου με τρίτες χώρες. Έπειτα γίνεται αναφορά στους Διεθνείς Οργανισμούς Προστασίας της αλιείας και στη Διεθνή Οργάνωση τροφίμων και γεωργίας (F.A.O.) και το ρυθμιστικό πλαίσιο στον τομέα της αλιείας