Το μέλλον της ΚΠΑΑ υπό το πρίσμα των γεωστρατηγικών αλλαγών στη Μέση Ανατολή

Η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας αποτελεί το μόνο πεδίο πολιτικής που τα κράτη μέλη δεν έχουν εκχωρήσει ως αρμοδιότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τις αποφάσεις να λαμβάνονται και να χαράσσονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ή του Συμβουλίου της ΕΕ, Σύνθεσης Εξωτερικών Υποθέσεων, κατά απόλυτη ομοφωνία των 28 κρατών μελών. Παράλληλα, αποτελεί το βασικό πεδίο διαρκών αντιπαραθέσεων, καθότι η διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι ιδιαίτερα μακρόχρονη και με έντονες αντιπαραθέσεις των μερών, καθώς πρόκειται για 28 διαφορετικές χώρες, με πλήρως ανομοιογενή στοιχεία οικονομίας, αμυντικών δυνάμεων, προτεραιότητες σε επίπεδο εθνικής στρατηγικής, διαφορετικούς παραδοσιακούς συμμάχους και εθνικά συμφέροντα. Η ιδιαιτερότητα της πολιτικής αυτής, και ιδίως της Κοινής Πολιτικής Άμυνας και Ασφάλειας, η οποία και αναπτύσσεται στην παρούσα μελέτη, καταδεικνύεται όταν η διεθνής κοινότητα έρχεται αντιμέτωπη με μια επείγουσα κατάσταση και κρίση που απαιτεί άμεση διευθέτηση ή εξομάλυνση, όπου τα 28 αυτά κράτη καλούνται να λάβουν άμεσα μια ενιαία και συνεκτική απόφαση. Στην περίπτωση του ISIL/Da’esh, όπως καταδεικνύεται και από την πορεία της παρούσας έρευνας, η ΕΕ έχει προχωρήσει σε πολλαπλές διακηρύξεις, κείμενα, Εκθέσεις και γνωμοδοτήσεις, χωρίς όμως επί της ουσίας να διαχειρίζεται με αποφασιστικότητα την κρίση που απειλεί άμεσα πλέον την υπόστασή της, καθώς μέλη της τρομοκρατικής αυτής, οργάνωσης, έχουν επιχειρήσει χτυπήματα σε ευρωπαϊκό έδαφος αλλά και έχουν παρεισφρήσει παρανόμως μαζί με τα μεγάλα προσφυγικά και μεταναστευτικά κύματα πληθυσμών του φετινού καλοκαιριού. Η περίπτωση του ISIL/Da’esh αποτελεί μια εκ των πολλών που έχουν απασχολήσει και προκαλέσει κατά καιρούς την ευρωπαϊκή άμυνα, δημιουργώντας το καίριο ερώτημα εάν τελικά η ΚΠΑΑ, όπως έχει δομηθεί σήμερα και στο βαθμό που έχει προχωρήσει το οικοδόμημα, έχει μέλλον ως πολιτική, βιωσιμότητα και προοπτική να μετασχηματισθεί σε μια μορφή ομοσπονδίας ή να παραμείνει μια διακυβερνητική πολιτική, όπου τα κράτη μέλη θα πασχίζουν διαρκώς να λαμβάνουν αργόσυρτα αποφάσεις και να αναμένουν το ΝΑΤΟ ή τις ΗΠΑ να επέμβουν προκειμένου να διαχειριστούν τα «του οίκου» τους. Ομολογουμένως, η παρούσα μελέτη ξεκίνησε φιλόδοξα στοχεύοντας να καταδείξει, αναλύοντας το θεσμικό πλαίσιο, τον τρόπο λήψης αποφάσεων και λειτουργίας της ΚΠΑΑ, σε συνδυασμό με την ανάλυση του φαινομένου του ISIL/Da’esh και της δράσης της διεθνούς κοινότητας, βασιζόμενη σε θεωρίες διεθνών σχέσεων και ολοκλήρωσης, πως η ΚΠΑΑ έχει μέλλον και πιθανότητες εμβάθυνσης, καταλήγοντας στο υπέρτατο διακύβευμα της πολιτική ενοποίησης. Μελετώντας όμως περαιτέρω και εμβαθύνοντας στις πολιτικές, τον τρόπο λήψης αποφάσεων αλλά και παλαιότερες περιπτώσεις όμοιας επιτακτικότητας, αποδεικνύεται στο τέλος του κειμένου πως ρεαλιστικά διακρίνοντας τις τάσεις και τους συσχετισμούς, η ΚΠΑΑ δεν θα μπορέσει να αποτελέσει άλλη μια πολιτική στην απόλυτη αρμοδιότητα της Ένωσης και ενός υπερ-υπουργείου Άμυνας ή Ευρωπαϊκής Ασφάλειας. Αυτό που μπορεί, όμως, να δώσει ιδιαίτερη βιωσιμότητα, αποδοτικότητα και να εξελίξει την ΚΠΑΑ είναι η εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, με δημιουργία κινήτρων για τη συμμετοχή τους στην ΚΠΑΑ και θέασής της ως μια πολιτική προτεραιότητα των κρατών μελών στην ΕΕ, από την οποία μπορεί να ωφεληθεί ακόμα και η οικονομία τους, αναφερόμενοι στην Αμυντική Βιομηχανία και τη διευρυμένη χρήση εργαλείων όπως η Ενισχυμένη Συνεργασία και η μέθοδος Pooling and Sharing.