Απόλυτα αθώες, φρικτά ένοχοι: ανάλυση λόγου σε αποφάσεις ασύλου Αφρικανών γυναικών με λόγο αιτήματος την έμφυλη βία

Η εργασία αυτή εξετάζει τον κόμβο φύλου, έθνους και σεξουαλικότητας όπως αυτός συναρθρώνεται στις Αποφάσεις της Υπηρεσίας Ασύλου σχετικά με τα αιτήματα διεθνούς προστασίας Αφρικανών γυναικών που έχουν υποβάλλει σχετικό αίτημα στην Ελλάδα από το 2015 έως σήμερα. Κατά τη διάρκεια της «προσφυγικής κρίσης» και συγκεκριμένα μετά το κλείσιμο των συνόρων περίπου 58.000 αιτούντες άσυλο έμειναν εγκλωβισμένοι στην Ελλάδα, αναγκασμένοι να αναζητήσουν άσυλο εδώ. Οι Αφρικανές γυναίκες, αποτελούν μια μικρότερη ομάδα –σε σχέση με τις Σύριες και τις Αφγανές– που έχει ερευνηθεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (Taliani, 2012) αλλά ελάχιστα στην Ελλάδα. Το 2019 μόνο από τη χώρα του Κονγκό κατατέθηκαν 3.603 αιτήματα ασύλου στην Ελλάδα (Υπηρεσία Ασύλου, 2019) ενώ η Σομαλία, η Ερυθραία και το Σουδάν συγκαταλέγονται στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά αναγνώρισης ασύλου (Υπηρεσία Ασύλου, 2020). Οι αποφάσεις για το εκάστοτε αίτημα εκδίδονται από τις/τους χειριστές/στριες και παραδίδονται στις αιτούσες από την Υπηρεσία Ασύλου. Σ’αυτές αιτιολογείται το σκεπτικό της χορήγησης ή όχι διεθνούς προστασίας από τον/την χειριστή/στρια. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των Αφρικανών αιτουσών άσυλο είναι ότι συχνά ο λόγος αναζήτησης προστασίας σχετίζεται με περιστατικά έμφυλης βίας που έχουν δεχτεί στην χώρα καταγωγής τους (Kamaratou, 2020). Σύμφωνα με την Ticktin (2011) οι γυναίκες που έχουν υποστεί έμφυλη βία αποτελούν το ηθικά επιτρεπτό πάσχον σώμα για τη Δύση και γι αυτό τους επιτρέπεται η παραμονή τους στη Γαλλία κατ’εξαίρεση. Ο Lawrance (2017) o οποίος μελέτησε Αφρικανές γυναίκες θύματα trafficking στο Ηνωμένο Βασίλειο, υποστήριξε ότι οι αιτούσες άσυλο οφείλουν να προσκομίσουν βεβαιώσεις από ειδικούς -αποδεικτικά έγγραφα τα οποία να υποστηρίζουν ότι έχουν υπάρξει και συνεχίζουν να είναι θύματα, ανίκανες να απελευθερώσουν τους εαυτούς τους– προκειμένου να πείσουν τις αρχές για την ανάγκη παροχής διεθνούς προστασίας. H παρούσα εργασία χρησιμοποιώντας την Κριτική Ανάλυση Λόγου μελετά τρείς αιτιολογήσεις αποφάσεων ασύλου που εκδόθηκαν στην Ελλάδα από το 2015 μέχρι και σήμερα, μία ημι-δομημένη συνέντευξη μίας επιπλέον αιτούσας, καθώς και τους δημόσιους λόγους κυρίως για προσφύγισσες που έχουν κακοποιηθεί με έμφαση στις περιπτώσεις της Νάντια Μουράντ και της Μαλάλα Γιουσάφζαι. Αντικείμενο αυτής της μελέτης είναι οι λόγοι που κατασκευάζουν την έμφυλη βία στις Αφρικανές γυναίκες κατά τη διαδικασία του ασύλου, καθώς και το πώς συναρθρώνεται ο κόμβος φύλου, έθνους και σεξουαλικότητας στα κείμενα των αποφάσεων.