Η εκούσια αυτοβλαπτική συμπεριφορά στη στενή διαπροσωπική σχέση, υπό το πρίσμα της θεωρίας ιστοριών έρωτα: η περίπτωση του HIV/AIDS

Στόχος της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση της εκούσιας αυτοβλαπτικής συμπεριφοράς στα πλαίσια της στενής διαπροσωπικής σχέσης, σε δύο ομάδες πληθυσμών: στο γενικό πληθυσμό και σε οροθετικό πληθυσμό. Η θεωρία των Ιστοριών Έρωτα χρησιμοποιήθηκε ως εννοιολογικό πλαίσιο για να κατανοηθούν οι ποιοτικές διαφοροποιήσεις των σχέσεων των υποκειμένων αλλά και των ρόλων που υιοθετούν ως σύντροφοι εντός τους. Στην πρώτη ερευνητική φάση πραγματοποιήθηκε ο έλεγχος αξιοπιστίας και εγκυρότητας του Ερωτηματολογίου Εκούσιας Αυτοβλαπτικής Συμπεριφοράς (Sansone et al., 1998), το οποίο χορηγήθηκε ηλεκτρονικά σε άτομα με προβλήματα κατανάλωσης αλκοόλ (αυτοβλαπτικός πληθυσμός) και σε άτομα προερχόμενα από το γενικό πληθυσμό. Η ανάλυση έδειξε ότι ο δείκτης αξιοπιστίας Cronbach ήταν υψηλός. Πραγματοποιήθηκε διερευνητική ανάλυση παραγόντων στις ερωτήσεις του ΕΕΑΣ και προέκυψαν τέσσερις παράγοντες- διαστάσεις αυτοβλαπτικότητας. Πρόκειται για τις εξής: Καθολική, Σωματική, Συγκαλυμμένη και Σχεσιακή. Ο δείκτης Cronbach βρέθηκε ότι ήταν ικανοποιητικός έως υψηλός για τις τέσσερις διαστάσεις της ΕΑΣ. Στη δεύτερη ερευνητική φάση επιχειρήθηκε η σύνδεση της Θεωρίας Ιστοριών Έρωτα με τις επιμέρους διαστάσεις της αυτοβλαπτικότητας. Για το σκοπό αυτό, διακινήθηκε ηλεκτρονικά το ερωτηματολόγιο Ιστοριών Έρωτα σε άνδρες και γυναίκες προερχόμενους από το γενικό πληθυσμό, με ετεροφυλόφιλο και ομοφυλόφιλο σεξουαλικό προσανατολισμό. Πραγματοποιήθηκε διερευνητική ανάλυση παραγόντων στις 28 ιστορίες έρωτα του ερωτηματολογίου. Από την ανάλυση προέκυψαν πέντε παράγοντες- κατηγορίες ιστοριών, στις οποίες εντάχθηκαν οι 20 ιστορίες που παρέμειναν στο μοντέλο. Πρόκειται για τις εξής: Ιστορίες Αμοιβαιότητας, Υποτίμησης, Εξιδανίκευσης, Εξουσίας και Κοινού Τόπου. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε πολλαπλή βηματική παλινδρόμηση για καθεμία από τα τέσσερα είδη αυτοβλαπτικότητας. Ως ανεξάρτητες μεταβλητές για κάθε παλινδρόμηση ορίστηκαν οι πέντε κατηγορίες ιστοριών, η προτίμηση ρόλου στις ιστορίες καθώς και ένα σύνολο μεταβλητών (ατομικές, σχεσιακές και συντρόφου). Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν τη σύνδεση των ιστοριών έρωτα με τις τέσσερις διαστάσεις της αυτοβλαπτικότητας. Επιβεβαίωσαν επίσης ότι ο ρόλος προτίμησης παρουσιάζει ισχυρή σύνδεση με τη Συγκαλυμμένη Αυτοβλαπτικότητα. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι η ηλικία, το επίπεδο εκπαίδευσης, το επίπεδο εκπαίδευσης συντρόφου, η ύπαρξη σχέσης, η διάρκεια σχέσης, η συχνότητα σεξουαλικών επαφών και η ηλικία πρώτης σεξουαλικής επαφής εμφανίζουν στατιστικά σημαντική σχέση με τις επιμέρους διαστάσεις της αυτοβλαπτικότητας. Το φύλο και ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν παρουσίασαν στατιστικά σημαντική σχέση με καμία παράμετρο αυτοβλαπτικότητας. Στην τρίτη ερευνητική φάση επιδιώχθηκε ο εντοπισμός στοιχείων εκούσιας αυτοβλαπτικότητας στις ερωτικές σχέσεις οροθετικών ατόμων, πριν και μετά την ορομετατροπή. Επιλέχθηκε η μέθοδος της κριτικής θεματικής ανάλυσης περιεχομένου για την επεξεργασία των 79 κειμένων- εξομολογήσεων, που προέρχονταν από οροθετικά άτομα και ήταν ελεύθερα προσβάσιμες μέσω της ιστοσελίδας www.hivaids.gr. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την αυτοβλαπτικότητα των υποκειμένων, πριν και μετά την είδηση της ορομετατροπής τους. Στις περιορισμένες αναφορές τους για τις σχέσεις ορομετατροπής διαφαίνονται στοιχεία σχεσιακής αυτοβλαπτικότητας. Η μελλοντική έρευνα χρειάζεται να εστιάσει περισσότερο στο περιεχόμενο των σχέσεων ορομετατροπής, ώστε να εντοπιστούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.