Η ερμηνεία της θεωρίας της πολιτισμικής σύγκρουσης για τα εγκλήματα μίσους και η σύγχρονη ελληνική νομοθεσία

Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να αναδείξει τον επιστημολογικό χαρακτήρα των εννοιών που απαρτίζουν το ιστορικό φαινόμενο των εγκλημάτων μίσους και τα ζητήματα που ανακύπτουν από τη μελέτη της ελληνικής αντιρατσιστικής νομοθεσίας και της νομοθεσίας των ΗΠΑ μέσα από την ανάλυση της θεωρίας της πολιτισμικής σύγκρουσης του Thorsten Sellin (1938). Στην ανάλυσή μας, χρησιμοποιήσαμε τις έννοιες της νεωτερικότητας και μετανεωτερικότητας ή ύστερης νεωτερικότητας, οι οποίες, ως χρονικές φάσεις, επηρεάζουν τον τρόπο αλλαγής πρόσληψης της κοινωνικής πραγματικότητας και την υιοθέτηση πολλών ταυτοτήτων. Τονίσαμε, ωστόσο, οτι αυτές οι έννοιες χρησιμοποιήθηκαν με επιφύλαξη διότι η επιστημονική κοινότητα δεν έχει καταλήξει ακόμη εάν η μετανεωτερικότητα ή ύστερη νεωτερικότητα είναι ιστορική εξέλιξη της νεωτερικότητας ή εάν αποτελεί ξεχωριστή χρονική περίοδο από αυτήν. Η εννοιολογική ταύτιση του οποιουδήποτε ανθρώπου με διαφορετική εθνική / εθνοτική καταγωγή (σε σχέση με τη «δική μας» καταγωγή) σε «ξένο» είναι μία ιστορική κατασκευή του ανθρώπινου νου που αποκρυσταλλώθηκε ως συνηθισμένος τρόπος σκέψης μέχρι τις μέρες μας. Αυτή η κατασκευή ενισχύεται και πολιτισμικά μέσω του Δικαίου, του τυπικού κανόνα, αλλά και του άτυπου μέσω της αναπαραγωγής των στερεοτύπων στις κοινωνικές σχέσεις των ατόμων. Οι άνθρωποι με διαφορετική κουλτούρα και πολιτισμική κληρονομιά, όπως ο λευκός πληθυσμός και ο μαύρος πληθυσμός, συγκρούονται μεταξύ τους κατά την κοινωνική αλληλεπίδραση όταν η συμπεριφορά τους υποκινείται από τον διαχωρισμό του «εμείς» και «αυτοί». Η ένταση αυτής της πολιτισμικής σύγκρουσης συνοδεύεται από ανθρώπινα συναισθήματα και κίνητρα, κυρίως, προκατειλημμένα σχετικά με τη διαφορετικότητα ως προς την εθνική ταυτότητα, τον άνθρωπο, τη κατάσταση. Τέλος, αναλύεται το αντιρατσιστικό νομικό πλαίσιο της Ελλάδας και των ΗΠΑ και πραγματοποιείται ανάλυση περιεχομένου στους νόμους, σε ευρωπαϊκές αποφάσεις – πλαίσια και σε εκθέσεις ευρωπαϊκών επιτροπών για τον ρατσισμό, σε συνδυασμό με δευτερογενή ανάλυση πηγών – ερευνών. Ακόμη, εξετάζονται προηγούμενες εμπειρικές μελέτες σχετικά με τα εγκλήματα μίσους μέσω των προβλημάτων πρόσβασης των θυμάτων - γενικότερα και ειδικότερα, των θυμάτων εγκληματικών πράξεων μίσους – στη δικαιοσύνη.