Διαφθορά, διακυβέρνηση και ανταγωνιστικότητα: διερεύνηση των μεταξύ τους σχέσεων

Η διαφθορά είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο που εκφράζει το επίπεδο λειτουργίας όχι μόνο των οικονομικών, αλλά και των ευρύτερων κοινωνικών και πολιτικών θεσμών. Κύριο γνώρισμα του φαινομένου της διαφθοράς είναι ο δομικός του χαρακτήρας, ιδίως όσον αφορά τις υπανάπτυκτες χώρες, οι οποίες πλήττονται από διαρθρωτικούς περιορισμούς και αστάθειες στον οικονομικό, θεσμικό και κοινωνικοπολιτικό τομέα. Η ενδημική φύση του προβλήματος, δηλαδή η ενσωμάτωση της διαφθοράς στην πολιτική και κοινωνική κουλτούρα, περιορίζει την αποτελεσματικότητα των πολιτικών αντιμετώπισής της. Αυτή η θεσμική θεώρηση της διαφθοράς δίνει τη δυνατότητα εννοιολογικής διασύνδεσής της με θέματα, όπως η ποιότητα της διακυβέρνησης, αλλά και ο εκδημοκρατισμός και ο περιορισμός των ανισοτήτων, που προωθούνται ως πολιτικές στήριξης της χρηστής διακυβέρνησης. Σε αυτό το πλαίσιο ανάλυσης, η εξέταση της ανταγωνιστικότητας, που εκφράζει ποιοτικούς παράγοντες της ανάπτυξης, κρίνεται αναγκαία, διότι παρέχει μια ισχυρή ένδειξη για την εξέλιξη των μακροοικονομικών, διαρθρωτικών και θεσμικών χαρακτηριστικών κάθε οικονομίας. Συνεπώς, η διαφθορά είναι μια σύνθετη έννοια, ενώ οι πολλαπλές διαστάσεις της, δηλαδή η οικονομική, η κοινωνική και η πολιτική, αλληλοεπηρεάζονται καθιστώντας δύσκολη την αντιμετώπιση του φαινομένου. Στην περίπτωση, όμως, που οι πολιτικές, οι οποίες εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση της διαφθοράς, αποτυγχάνουν, αυτή εξελίσσεται από περιστασιακό σε ενδημικό πρόβλημα, γεγονός που δυσχεραίνει περισσότερο τις προσπάθειες αντιμετώπισής της, ενώ δημιουργούνται οι συνθήκες για την περαιτέρω ενδυνάμωση της συστημικής διαφθοράς, δηλαδή της διαφθοράς που έχει διαβρώσει το ευρύτερο σύστημα αξιών της κοινωνίας. Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της διαφθοράς και των βασικότερων οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών προσδιοριστικών παραγόντων της. Σε αυτό το πλαίσιο ανάλυσης, εξετάζεται η σχέση μεταξύ της ποιότητας της διακυβέρνησης και της διαφθοράς. Επίσης, μελετάται η εμπειρική διασύνδεση μεταξύ της ανταγωνιστικότητας και της διαφθοράς, ενώ λαμβάνονται υπόψη και οι ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες κατά την εξέταση αυτής της βασικής σχέσης.