Το δικαίωμα στην οικογενειακή επανένωση, βάσει των κανονισμών Δουβλίνο ΙΙ και ΙΙΙ και οι παθογένειες αυτών

Η προστασία της οικογένειας αποτελεί θεμελιώδη αρχή και υποχρέωση των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πολλές δεκαετίες τώρα. Τις τελευταίες δυο δεκαετίες, η οικονομική και κοινωνική κρίση, έχουν συμβάλει σημαντικά στην προάσπιση του ανωτέρω δικαιώματος, ενώ, εδώ και λίγα χρόνια, τόσο η Ελλάδα όσο και η υπόλοιπη Ευρώπη βρίσκονται στο επίκεντρο μιας προσφυγικής κρίσης, που ως αποτέλεσμα έχει τις ολοένα και περισσότερο αυξημένες εισερχόμενες ροές πληθυσμού, από χώρες όπως η Συρία, το Ιράν, το Ιράκ και το Αφγανιστάν, σε χώρες του ευρωπαϊκού νότου. Το δικαίωμα στην οικογενειακή επανένωση προασπίζεται ρητά από τη Σύμβαση του Δουβλίνου, η οποία είχε υπογραφεί στις 15 Ιουνίου του 1990 και στην πορεία αντικαταστάθηκε από τους Κανονισμούς Δουβλίνο ΙΙ (2003) και ΙΙΙ (2013). Στο πλαίσιο διαχείρισης της προσφυγικής αυτής κρίσης, προβλέπεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου η μετακίνηση προσφυγικού πληθυσμού από χώρες υποδοχής του νότου, όπως είναι η Ελλάδα, η Ιταλία και η Μάλτα σε χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης, με σκοπό την οικογενειακή επανένωση. Πιο συγκεκριμένα, υπήκοοι τρίτων χωρών που εισέρχονται σε χώρες υποδοχής, όπως είναι η Ελλάδα, διατηρούν το δικαίωμα να ζητήσουν να επανενωθούν με άτομα του οικογενειακού περιβάλλοντος, που ήδη βρίσκονται σε κάποιο άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βέβαια, για να συμβεί αυτό, πρέπει να πληρείται μια σειρά από κριτήρια και προϋποθέσεις. Η παρούσα μελέτη έχει σκοπό να μελετήσει σε βάθος τη διαδικασία της οικογενειακής επανένωσης του προσφυγικού κυρίως πληθυσμού, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις δυσκολίες που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή της. Όπως έχει παρατηρηθεί, παρ’ όλες τις προσπάθειες που καταβάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε συνεργασία με το ΕΔΔΑ και τα κράτη μέλη της ΕΕ, η επανένωση οικογενειών δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Στο ερευνητικό αυτό εγχείρημα, καθοριστική είναι η συμμετοχή επαγγελματιών, τόσο νομικών όσο και κοινωνικών επιστημόνων, οι οποίοι γνωρίζουν τη διαδικασία και τα προβλήματα που προκύπτουν κατά την εφαρμογή της. Την κύρια ιδέα για την εκπόνηση της παρούσας εργασίας, από κοινωνιολογικής πάντα πλευράς, αποτέλεσε η αμφισβήτηση των ευρωπαϊκών πολιτικών ως προς την οικογενειακή επανένωση υπηκόων τρίτων χωρών, καθώς όπως προκύπτει, οι μακροχρόνιες καθυστερήσεις και απαιτητικές διοικητικές πρακτικές, είναι μόνο δυο από τις παθογένειες που θα αναλυθούν σε επόμενα κεφάλαια, όμως όπως αποδεικνύεται, πολλές φορές μπορεί να οδηγήσουν σε οδυνηρές καταστάσεις.