Οι ελληνοαλβανικές σχέσεις από το 1991 έως σήμερα

Η παρούσα εργασία μελετά τις σχέσεις που αναπτύχθηκαν ανάμεσα σε Ελλάδα και Αλβανία από το 1991 έως σήμερα, παραθέτοντας και τις απαραίτητες, για την βαθύτερη κατανόηση των εκάστοτε πολιτικών επιλογών πληροφορίες για το εσωτερικό της απομονωμένης ως το 1990 Αλβανίας. Ξεκινώντας από τη δεκαετία του 1990 και την ένταση στη σχέση των δύο χωρών, με αποκορύφωμα όσα έλαβαν χώρα με αφορμή το επεισόδιο της «Επισκοπής» μέχρι και την υπογραφή του Συμφώνου φιλίας ανάμεσα στις δύο χώρες το 1996. Από το 1991 και έπειτα η αντιμετώπιση κυρίως της ελληνικής εθνικής μειονότητας αλλά και του Αρχιεπίσκοπου Αναστάσιου από τις αλβανικές κυβερνήσεις δρούσε πάντοτε καταλυτικά στις σχέσεις Ελλάδας και Αλβανίας. Η δεκαετία ολοκληρώνεται με τις δύο χώρες να έχουν θέσει η κάθε μια τις δικές της προτεραιότητες διαμορφώνοντας ουσιαστικά το πλαίσιο των μελλοντικών επαφών τους. Κατά τη δεκαετία του 2000 η πρόθεση της Αλβανίας να ενταχθεί σε «δυτικούς» θεσμούς ομαλοποιεί κάπως τις σχέσεις με την Ελλάδα, η οποία επιθυμεί και αυτή να σταθεί αρωγός στην αλβανική προσπάθεια, θεωρώντας πως μια Αλβανία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ είναι σαφώς προτιμότερη για τις επιδιώξεις της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Η δεκαετία «κλείνει» με την προσχώρηση της Αλβανίας στο ΝΑΤΟ, την κατάθεση αίτησης για ένταξη στην Ευρωπαική Ένωση, καθώς και την υπογραφή με την Ελλάδα συμφωνίας για τον καθορισμό των θαλασσίων ζωνών και της υφαλοκρηπίδας. Την ίδια ώρα, η άνοδος της τουριστικής αξίας της Χιμάρας και οι αλβανικές πολιτικές σε αυτήν δημιουργούν τριβές στις δύο χώρες. Η επόμενη δεκαετία αρχίζει με την ακύρωση της υπογραφείσας συμφωνίας με την Ελλάδα από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Αλβανίας. Η πράξη αυτή δίνει και το στίγμα για τις σχέσεις των δύο χωρών τα τελευταία χρόνια, όπου στην αλβανική ηγεσία βρίσκεται ο σοσιαλιστής Έντι Ράμα. Ενώ το 2014 η Ελλάδα συναινεί στην απόδοση του καθεστώτος υποψηφίου προς ένταξη χώρας στην Ε.Ε. η αλβανική ηγεσία υιοθετεί πολιτικές καταπίεσης της ελληνικής εθνικής μειονότητας, ειδικά στη Χιμάρα και επικοινωνεί μια θέση «ισχυρού» έναντι στην αδρανή στάση της Ελλάδας. Ζητήματα όπως το «Βορειοηπειρωτικό», το «εμπόλεμο» και το αφήγημα της «Μεγάλης Αλβανίας» μαζί με τις προεκτάσεις του αλβανικού εθνικισμού, άλλοτε τίθενται επισήμως στις συναντήσεις αξιωματούχων των δύο χωρών και άλλοτε χρησιμοποιούνται τεχνηέντως στο εσωτερικό κάθε χώρας δημιουργώντας σταθερά «σκιές» στις ελληνοαλβανικές σχέσεις και εντείνοντας την καχυποψία ανάμεσα στις δύο πλευρές.