Τα αίτια της εκλογικής καθήλωσης της ανανεωτικής αριστεράς στην Ελλάδα κατά την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο (1974-1977): συγκριτική ανάλυση του ΚΚΕ εσωτερικού με ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ

Το ΚΚΕ εσωτερικού υπήρξε το κόμμα που εκπροσώπησε το ευρωκοκομμουνιστικό ρεύμα στην Ελλάδα, προέκυψε από την διάσπασή του από το παραδοσιακό ΚΚΕ το 1968 και έπαψε να υφίσταται το 1987. Αν και φρόντισε να διατηρήσει την κομμουνιστική του ταυτότητα, ο πολιτικός και ιδεολογικός του προασανατολισμός απεκήρρυτε την ανελευθερία του σοβιετικού καθεστώτος και στρεφόταν στο όραμα μιας κοινωνίας που θα συνδύαζε ισότιμα τις βασικές αρχές της ισότητας και την ελευθερίας. Η παρούσα εργασία έχει ως βασικό στόχο να μελετήσει τα αίτια της χαμηλής εκλογικής επιρροής που παρουσίασε το ΚΚΕ εσωτερικού κατά τις δύο πρώτες μεταπολιτευτικές εκλογικές αναμετρήσεις (1974, 1977). Για να επιτευχθεί αυτό μελετήθηκε η ιδεολογική κατεύθυνση και η στάση του κόμματός σε μείζονα ζητήματα της εγχώριας πολιτικής ζωής, οι κοινωνικές και πολιτικές συγκυρίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ θεωρήθηκε σωστό να υπάρξει και μια συγκριτική μελέτη των πολιτικών θέσεων του ΚΚΕ εσωτερικού με αυτές των υπολοίπων αριστερών κομμάτων, του ΠΑΣΟΚ και του ΚΚΕ, ως βασικών εκλογικών ανταγωνιστών του. Για την συγγραφή της παρούσας εργασίας διενεργήθηκαν: α) βιβλιογραφική έρευνα σχετικών πολιτικών, ιστορικών και κοινωνικών συγγραμμάτων, β) εκτενής μελέτη των αρχείων του κόμματος και του κομματικού Τύπου της υπό εξέταση περιόδου, γ) συνεντεύξεις από μέλη και στελέχη του ΚΚΕ εσωτερικού και του Ρήγα Φεραίου. Ως απάντηση στο βασικό ερώτημα της εργασίας, η εν λόγω έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ΚΚΕ εσωτερικού δεν μπόρεσε να προσαρμόσει τις πολιτικές του θέσεις στις κοινωνικές προτεραιότητες της εποχής, κάτι που φάνηκε σε δύο βασικά σημεία: α) στην άρνηση αναγνώρισης και διαμόρφωσης της πολιτικής του πρότασης βάσει της ισχύουσας διαιρετικής τομής «Δεξιάς – Αντιδεξιάς» της περιόδου 1967-1977 και β) στην εμμονική προάσπιση της αυστηρής κομμουνιστικής του ταυτότητας. Έτσι, το υπό μελέτη κόμμα θα υιοθετήσει κάποιες πολιτικές θέσεις που αντί να κινούνται στο φάσμα συγκρουσιακού αντιδεξιισμού - πολιτικού φιλελευθερισμού – ατομισμού (κύρια χαρακτηριστικά της υπό μελέτης περιόδου), τοποθετούνταν στο μη δημοφιλές φάσμα διακομματικής συναίνεσης – αταξικού/κομμουνιστικού οράματος – δημοκρατικού συγκεντρωτισμού. Εν κατακλείδι, και σε συνδυασμό με κάποια βασικά οργανωτικά προβλήματα και με την απουσία ενότητας στους κόλπους του, το ΚΚΕ εσωτερικού δεν κατάφερε να ανταπεξέλθει ούτε στο έντονα αριστερόστροφο στοιχείο, ούτε όμως και στην ανάγκη για ελεύθερη έκφραση και υλική προκοπή που ήταν τότε διάχυτα στην ελληνική κοινωνία αλλά και στον δυτικό κόσμο, μένοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο πίσω σε σχέση με τα άλλα δύο αριστερά κόμματα, το ΠΑΣΟΚ και το ΚΚΕ.