Έμφυλες και φυλετικές αναπαραστάσεις σωμάτων στον Τύπο.: οι «σεξουαλικές επιθέσεις» στην Κολωνία και η κατασκευή του «προσφυγικού» ως εθνικού κινδύνου

Βαρβέρη, Κυριακή Κ.

2016

Έμφυλες και φυλετικές αναπαραστάσεις σωμάτων στον Τύπο. Οι «σεξουαλικές επιθέσεις» στην Κολωνία και η κατασκευή του «προσφυγικού» ως εθνικού κινδύνου. Κατά τον εορτασμό της παραμονής της Πρωτοχρονιάς του 2016 στην Κολωνία της Γερμανίας εκατοντάδες άνδρες επιτέθηκαν σε γυναίκες στο κέντρο της πόλης. Σύμφωνα με δημοσιεύματα στον Τύπο επρόκειτο για «σεξουαλικές επιθέσεις», και σε πέντε περιπτώσεις για «βιασμούς». Οι άντρες παρουσιάστηκαν να έχουν «Αραβική ή Νοτιοαφρικάνικη εμφάνιση» και «η πλειοψηφία των υπόπτων» να είναι «αιτούντες άσυλο και παράνομοι μετανάστες που ήρθαν πρόσφατα στη Γερμανία». Στα ίδια δημοσιεύματα η δήμαρχος κατηγόρησε τις γυναίκες ότι δεν κράτησαν αποστάσεις ασφαλείας από τα άτομα αυτά εφόσον δεν τα γνώριζαν, και τους πρότεινε συγκεκριμένους κώδικες συμπεριφοράς και ενδυμασίας προς αποφυγή μελλοντικών επιθέσεων. Στην εργασία εστιάζω στον τρόπο που ο δημόσιος έντυπος λόγος διαχειρίστηκε τα ενσώματα υποκείμενα, χρησιμοποιώντας έμφυλα και φυλετικά κριτήρια, επομένως στους τρόπους με τους οποίους ο λόγος διαμορφώνει και (ανα)παράγει κοινωνικοπολιτικά νοήματα, μορφές γνώσης και εξουσίας. Επιχειρώ την ανάλυση δημοσιευμάτων που διέτρεξαν τον ξενόγλωσσο αλλά και τον ελληνικό Τύπο από τις 5 Ιανουαρίου 2016 έως 15 Φεβρουαρίου 2017. Το υλικό μου αντλήθηκε κυρίως από τα ειδησεογραφικά sites New York Times και η Καθημερινή. Επίσης, αναλύω τις οδηγίες για το σεξ, όπως αποτυπώνονται στην επίσημη ιστοσελίδα Zanzu.de, ένα διαδικτυακό εγχειρίδιο της γερμανικής κυβέρνησης που υποδεικνύει στους «πρόσφυγες», με εικόνες και κείμενα, τη «σωστή» («δυτική») σεξουαλικότητα. Για την ανάλυση των πηγών αξιοποιώ τη μεταδομιστική ανάλυση λόγου του Michel Foucault εστιάζοντας στην κριτική ανάλυση λόγου όπως εννοιολογήθηκε από το Norman Fairclough, ανάμεσα σε άλλους φουκωικούς θεωρητικούς. Επικεντρώνομαι στις απεικονίσεις των κυρίαρχων υποκειμένων που διατρέχουν τα δημοσιεύματα, και επιχειρώ να καταδείξω το πώς αποκλείουν ομάδες ανθρώπων, καθιστώντας τες υποτελείς και άνευ σημασίας. Σύμφωνα με τη Judith Butler αυτά τα σώματα περιθωριοποιούνται και αξιολογούνται ως κατώτερα στην ιεραρχική κλίμακα ενώ κάποια άλλα σώματα θεωρούνται «σημαντικά». Από αυτή την κατηγοριοποίηση εξαρτάται η κατασκευή της δημόσιας εικόνας του «παράνομου ξένου» ή του «πρόσφυγα», ως «επικίνδυνου» για τα «σώματα με σημασία». Επίσης, στην παρούσα εργασία, μεθοδολογικά και θεωρητικά, «αξιοποιώ» τη φεμινιστική θεωρία, το ζήτημα της αναστοχαστικότητας στην έρευνα, καθώς και τη θεωρία των διασταυρούμενων ταυτοτήτων, μέσα από το πρίσμα θεωρητικών ερευνητών και ερευνητριών που έχουν επηρεαστεί από τη φουκωϊκή προσέγγιση ανάλυσης. Τέλος, υιοθετώ μεταδομιστικές θέσεις θεωρητικών για την έννοια «συμβάν» για να ερμηνεύσω τα όσα συνέβησαν (ή δεν συνέβησαν) την παραμονή πρωτοχρονιάς του 2016 στην Κολωνία.

Download PDF

View in repository

Browse all collections