Νέες μορφές εργασίας: μεταβολές του κοινωνικού γοήτρου στην εργασιακή οργάνωση: η περίπτωση των εργαζομένων στη ΔΕΗ

Η διδακτορική διατριβή επικεντρώνεται στις συνέπειες των ευέλικτων μορφών εργασίας στο κοινωνικό γόητρο των εργαζομένων. Το κοινωνιολογικό πρόβλημα που απασχόλησε τη διατριβή σχετίζεται με το κατά πόσο η ευέλικτη εργασία επηρεάζει και ως προς ποια κατεύθυνση το κοινωνικό γόητρο των εργαζομένων, καθώς και πως οι ίδιοι οι εργαζόμενοι βιώνουν και αντιλαμβάνονται το κοινωνικό γόητρο που απορρέει από την εργασία. Από τη διεθνή και ελληνική βιβλιογραφία διαπιστώνεται ότι το κοινωνικό γόητρο των εργαζομένων που διαμορφώνεται μέσα από την εργασία τους καθορίζεται ή μεταβάλλεται βάση αντικειμενικών (συνθήκες εργασίας) και υποκειμενικών (κοινωνικές σχέσεις, βιώματα) παραμέτρων. Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1970 και μετά, παρατηρούμε ότι οι αλλαγές στη ρύθμιση της εργασίας στον πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή τομέα και κατά κύριο λόγο οι αλλαγές στις ΔΕΚΟ, διαμορφώνουν ένα εργασιακό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αστάθεια, αποσυλλογικοποίηση και προβλήματα που συνδέονται με το οικονομικό και κοινωνικό γόητρο των εργαζομένων. Για τη διερεύνηση των παραπάνω επιλέχθηκε η περίπτωση των εργαζομένων στη ΔΕΗ. Οι λόγοι που με οδήγησαν να επιλέξω τους εργαζομένους της ΔΕΗ ήταν οι ακόλουθοι: α) η σημασία του συγκεκριμένου οργανισμού ως παραγωγός (και διανομέας) ενέργειας για την οικονομία της χώρας και ο ρόλος της ως ρυθμιστής των σχέσεων μεταξύ κράτους και εργασίας, β) ο κομβικός ρόλος που επιτελεί η ΔΕΗ ανάμεσα στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα της εργασίας, γ) οι πρακτικές και πολιτικές πρώτα εφαρμόζονται σε επιχειρήσεις δημόσιου χαρακτήρα και έπειτα εφαρμόζονται σε άλλες επιχειρήσεις, και δ) αποτελεί το συνδετικό κρίκο ανάμεσα στους διεθνείς οργανισμούς ρύθμισης της οικονομίας και εμπορίου με την Ελλάδα (π.χ. Ε.Ε. IMF, IEA). Το θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτορικής διατριβής βασίζεται σε μια σύνθεση των βασικότερων χαρακτηριστικών της μαρξιστικής και της βεμπεριανής προσέγγισης. Η έρευνα πεδίου πραγματοποιήθηκε με την πραγματοποίηση ποσοτικής (ερωτηματολόγια) και ποιοτικής (ημι-δομημένες συνεντεύξεις και παρατήρηση) έρευνας στους εργαζομένους στη ΔΕΗ σε διοικητικές υπηρεσίας, σε μονάδες παραγωγής και ορυχεία, από τον Μάιο του 2011 μέχρι και τον Οκτώβρη του 2011. Η διατριβή συμπεραίνει ότι οι άτυπες μορφές εργασίας, η αποειδίκευση, η εξατομίκευση, η αβεβαιότητα και ανασφάλεια - που ήταν κυρίως εμφανή στο μη μόνιμο προσωπικό – αρχίζουν να κάνουν την εμφάνισή τους και στους μόνιμους εργαζομένους. Επιπλέον, παρατηρείται μια παγίωση των αρνητικών συνεπειών στην εργασιακή ταυτότητα, διότι η εργασία γίνεται ασαφής, χωρίς συγκεκριμένα καθήκοντα, δεν απαιτεί ιδιαίτερες δεξιότητες, είναι κατάλληλη για σχεδόν όλους τους εργαζομένους και χωρίς να συνδέεται στο χώρο και τον χρόνο. Από την άλλη πλευρά διαπιστώνεται ότι κάποιες ομάδες εργαζομένων, μέσα από την αβεβαιότητα και την ευελιξία, ανακαλύπτουν νέες μορφές κοινωνικού γοήτρου, όπως είναι η ύπαρξη επιχειρηματικής λογικής ανάμεσα σε ομάδες εργαζομένων στο δημόσιο τομέα.