Ευρωπαϊκή ταυτότητα: διαμόρφωση και εξέλιξη

Η ευρωπαϊκή ταυτότητα, όντας κοινωνική συνείδηση, αποτελείται από ένα ευρύ φάσμα παραγόντων και στοιχείων, τα οποία προέρχονται από όλες τις φάσεις διαδρομής της. Το σύνολό τους, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της διαμόρφωσης της ευρωπαϊκής κουλτούρας, η οποία σε συνδυασμό με την πολυπολιτισμικότητα σφυρηλατούν την ουσία της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Οι ιστορικές και πολιτισμικές καταβολές, ο γεωπολιτικός παράγοντας καθώς και οι πολιτικές επιλογές σε ευρωπαϊκό επίπεδο, παίζουν συνδυαστικά καταλυτικό ρόλο στην εξέλιξή της. Σε αυτό το πλαίσιο, τίθεται το ζήτημα που αφορά το ποιος και με ποιον τρόπο διαχειρίζεται την ευρωπαϊκή ταυτότητα. Το δημοκρατικόF έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβεβαιώνει τη δυσκολία ορισμού των φορέων διαχείρισης της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Υπό αυτό το πρίσμα, κρίνεται εξίσου πολύπλοκη η διαδικασία ορισμού των συνεκτικών στοιχείων της ευρωπαϊκής ιδιότητας του πολίτη και του τρόπου διαχείρισής της. Η ευρωπαϊκή ταυτότητα οικοδομείται αποτελεσματικότερα στη βάση συνύπαρξης μιας ηθικής και μιας νόμιμης κοινότητας, σύμφωνα με το ρεπουμπλικανικό μοντέλο, στηριζόμενη στη μετα-εθνική αρχή κι έχοντας ως απαραίτητη προϋπόθεση τον πολιτειακό πατριωτισμό. Η ευρωπαϊκή ταυτότητα επιβάλλεται να συνυπάρχει αρμονικά με τις εθνικές ταυτότητες, έχοντας μια μορφή συνεργίας, διαδικασία, η οποία, με τη σειρά της, οδηγεί στην εύρεση ενός τρόπου πιο αποτελεσματικής λειτουργίας του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Μια απλή μορφή ομοσπονδίας ή συνομοσπονδίας ενδεχομένως δεν είναι σε θέση να ωθήσει την Ένωση σε ένα μεταγενέστερο στάδιο, αφού ένας συνδυασμός αυτών των δύο μορφών θα ήταν πιο αποτελεσματικός. Οι πιο πρόσφατες Ευρωεκλογές είναι χαρακτηριστικές ως προς τα βήματα που έχει περιθώριο να επιτελέσει ακόμη αφενός ο ευρωπαίος πολίτης, ο οποίος δεν είναι σε όλες τις χώρες εξίσου ευαισθητοποιημένος ως προς την πιο ενεργή συμμετοχή του στη διαδικασία, αλλά και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση, για να λειτουργήσει με τέτοιον τρόπο, ώστε να τον φέρει πιο κοντά στους κόλπους της.