Η ένταξη των μεταναστών μαθητών στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα

Η παρούσα διπλωματική εργασία εκπονήθηκε στο πλαίσιο του ΠΜΣ «Κοινωνιολογία» του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Σκοπός της συγκεκριμένης μελέτης είναι η διερεύνηση του πλαισίου ένταξης των μεταναστών μαθητών στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα προκειμένου να διαπιστωθεί εάν τα άτομα που διαθέτουν διαφορετικό πολιτισμικό κεφάλαιο δύνανται να ενταχθούν ομαλά στο σχολικό περιβάλλον καθώς και ευρύτερα στην κοινωνία υποδοχής. Για την επίτευξη του προαναφερθέντος σκοπού έχει χρησιμοποιηθεί διττός τρόπος προσέγγισης. Συγκεκριμένα, το πρώτο μέρος της εργασίας εστιάζει, κατά βάση, στο θεωρητικό και νομοθετικό πλαίσιο σχετικά την ένταξη των μειονοτικών ομάδων στην ελληνική εκπαίδευση καθώς και στις ευρωπαϊκές και διεθνείς πολιτικές που εφαρμόστηκαν σχετικά με την προώθηση της διαπολιτισμικότητας. Το δεύτερο μέρος αφορά την επιμέρους ερμηνεία εμπειρικών δεδομένων από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΑΤ), το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (ΥΠΑΙΘΑ), το Education Sector Woking Group (ESWG) καθώς και τους οργανισμούς United Nations International Children's Emergency Fund (UNICEF), International Organization for Migration (IOM) και United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) σχετικά με την πρόσβαση των παιδιών με διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο στην εκπαίδευση αλλά και ερευνητικών στοιχείων από το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) και τη Statistics Agency of the European Union (EUROSTAT) που συνδέονται με την ένταξη των μεταναστών, κυρίως, δεύτερης γενιάς, στον εργασιακό τομέα, τα οποία μας επιτρέπουν να συμπεράνουμε εάν έχει καταστεί δυνατή η κοινωνική τους ένταξη. Τα κυριότερα συμπεράσματα που απορρέουν από τη βιβλιογραφική έρευνα είναι πως το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα λειτουργεί, κατά βάση, εθνοκεντρικά και δε δίνεται έμφαση στις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες των μειονοτικών ομάδων. Παρά το γεγονός πως έχουν επέλθει σημαντικές αλλαγές στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής πολιτικής, καταδεικνύεται ένα σημαντικό χάσμα ανάμεσα στη θεωρία και την πρακτική εφαρμογή. Συνεπώς, οι μαθητές με διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο έρχονται αντιμέτωποι με κοινωνικά και γλωσσικά εμπόδια, γεγονός που δυσχεραίνει τη διαδικασία ένταξης στην εκπαιδευτική πραγματικότητα. Από την αξιολόγηση των εμπειρικών στοιχείων που συλλέχθηκαν αποδεικνύεται πως η πλειοψηφία των μειονοτικών μαθητών συγκεντρώνεται στην ηπειρωτική χώρα και ιδιαίτερα στην Αττική. Παράλληλα, δεν διαπιστώθηκαν αξιοσημείωτες διαφοροποιήσεις ως προς τη μεταβλητή του φύλου σχετικά με την πρόσβαση των μαθητών στην εκπαίδευση. Τέλος, τα ερευνητικά δεδομένα που μελετήσαμε υποδεικνύουν πως η ένταξη των μεταναστών στο τομέα της εργασίας είναι εφικτή, ωστόσο, αξίζει να επισημάνουμε πως οι μετανάστες αναλαμβάνουν, κυρίως, θέσεις χαμηλού ή μεσαίου κοινωνικού κύρους.