Ο ρόλος των ευρωπαϊκών λιμένων στην ενεργειακή μετάβαση της παγκόσμιας ναυτιλίας: η περίπτωση του Οργανισμού Λιμένα Πειραιά Α.Ε.

Η μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (GHG) από τη ναυτιλία ήταν πάντα αργή, γεγονός που έχει οδηγήσει σε αυστηροποίηση του κανονιστικού πλαισίου σε διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης, πχ ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός και η Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω της ενεργειακής εξάρτησης της ναυτιλίας από τα ορυκτά καύσιμα, εστιάζουν την προσπάθειά τους σε μέτρα που θα βελτιώσουν την ενεργειακή απόδοση των πλοίων και θα επιταχύνουν τη διαδικασία απανθρακοποίησης της ναυτιλίας. Με την ενεργειακή μετάβαση των θαλασσίων μεταφορών να είναι μια πρόκληση που αφορά ολόκληρη την αλυσίδα αξίας της ναυτιλίας, εγείρονται ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα λιμάνια στις προσπάθειες περιορισμού των εκπομπών GHG από τα πλοία. Με τη ναυτιλιακή βιομηχανία να προβάλει ως κυρίαρχη λύση την αντικατάσταση των ορυκτών συμβατικών καυσίμων με εναλλακτικά καύσιμα, η ανάπτυξη κατάλληλων υποδομών στους θαλάσσιους λιμένες, που θα επιτρέπουν/διευκολύνουν τη χρήση από τα πλοία ενεργειακών προϊόντων με χαμηλές/ μηδενικής εκπομπές GHG, φαίνεται να αποτελεί καθοριστική παράμετρο στην πορεία ενεργειακής μετάβασης της ναυτιλίας.\r\n Στην Ευρωπαϊκή Ένωση τελεί υπό αναθεώρηση το νομοθετικό πλαίσιο για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων, θέτοντας συγκεκριμένους στόχους ως προς τη διαθεσιμότητα τέτοιων υποδομών στους θαλάσσιους λιμένες των Κρατών Μελών της ΕΕ. Οι στόχοι αφορούν στην ύπαρξη υποδομών ανεφοδιασμού των πλοίων με υγροποιημένο φυσικό αέριο και στην πρόσβαση των πλοίων σε από ξηράς παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, με επαρκή κάλυψη σε ολόκληρη την ΕΕ, πρωτίστως για τους λιμένες που εντάσσονται στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών. Αυτοί οι στόχοι συνιστούν μεγάλες προκλήσεις και δημιουργούν σημαντικές ευκαιρίες για την ευρωπαϊκή λιμενική βιομηχανία. Προκειμένου να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα και η ελκυστικότητα των ευρωπαϊκών λιμένων και να αποφευχθούν μη βιώσιμες επενδύσεις σε -υψηλού κόστους- υποδομές εναλλακτικών καυσίμων, υφίσταται ανάγκη αξιολόγησης των προοπτικών κάθε λιμανιού της ΕΕ σε συνάρτηση με την ανάπτυξη τέτοιων υποδομών (είτε μεμονωμένα είτε ως μέρος μίας συνεκτικής εθνικής πολιτικής), στη βάση κατανόησης των δυνατών σημείων, των αδυναμιών, των ευκαιριών και των απειλών, από το εξωτερικό και εσωτερικό περιβάλλον. Η παρούσα εργασία διερευνά τις προοπτικές παροχής εναλλακτικών καυσίμων από την ευρωπαϊκή λιμενική βιομηχανία και μελετά τους παράγοντες που επηρεάζουν στις στρατηγικές και επενδυτικές αποφάσεις, τόσο από τον δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα, για την ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών. Τα ευρήματα της βιβλιογραφικής επισκόπησης αποκαλύπτουν ότι στην ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων επιδρούν/ επηρεάζουν σειρά από παράγοντες όπως: οι γενικότερες παγκόσμιες τάσεις, οι οικονομικές και εμπορικές τάσεις που επιδρούν στη διενέργεια του θαλάσσιου εμπορίου και την εμπορική κίνηση ενός λιμένα, το μοντέλο διακυβέρνησης του λιμένα, η υπάρχουσα κατάσταση ως προς την προσφορά/ ζήτηση εναλλακτικών καυσίμων και οι προσδοκώμενες εξελίξεις, η πολιτική/κοινωνική πίεση για την ανάπτυξη τέτοιων υποδομών λόγω των ωφελειών από τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, το κόστος των επενδύσεων σε υποδομές, οι δυνατότητες χρηματοδότησης, η παγκόσμια/ υπερεθνική/ εθνική νομοθεσία, κλπ. Εν είδη μελέτης περίπτωσης, στη βάση των υπόψη παραμέτρων, αξιολογούνται οι προοπτικές αποτελεσματικής και έγκαιρης προσαρμογής του φορέα διαχείρισης του λιμένα Πειραιά (Οργανισμός Λιμένα Πειραιά Α.Ε.) με την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων.