Βιώσιμη αστική ανάπτυξη: έξυπνες και ανθεκτικές πόλεις

Η ανάλυση της εξελικτικής πορείας των πόλεων μέσα από πλήθος, ίσως άγνωστων για πολλούς, παραμέτρων, με τη συμβολή και της Ανθρωπογεωγραφίας, φέρνει στην επιφάνεια τις θετικές και αρνητικές συνέπειες των σύγχρονων συνθηκών ζωής στις πόλεις. Πλέον, οι κάτοικοι βιώνουν την αβεβαιότητα για το μέλλον τους μέσα από τον ολοένα αυξανόμενο παγκόσμιο πληθυσμό, τις υποβαθμισμένες υποδομές, την κλιματική αλλαγή και πολλούς άλλους παράγοντες, που οδηγούν στην ανάγκη για αποτελεσματικότερη διαχείριση της αστικής ανάπτυξης. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα των πόλεων, διεθνείς οργανισμοί, κυβερνήσεις, περιφερειακοί και τοπικοί φορείς σε όλο τον κόσμο, αγωνίζονται μέσω βέλτιστων πρακτικών να κάνουν τις πόλεις πιο ανθεκτικές και πιο «ευφυείς» και τη ζωή σε αυτές διαχειρίσιμη και βιώσιμη για το μέλλον και τις επερχόμενες γενιές, χωρίς διακρίσεις. Οι έξυπνες και οι ανθεκτικές πόλεις είναι ένας νέος τρόπος αστικής διακυβέρνησης και διαχείρισης αντιστοίχως, όπου οι καινοτομίες και η τεχνολογία κατέχουν σημαίνοντα ρόλο. Το όραμα για ένα νέο αστικό περιβάλλον, που οικοδομείται μέσω πολυάριθμων πλέον στρατηγικών και δράσεων με σκοπό την εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών, όπως το Habitat III του ΟΗΕ και η νέα αστική ατζέντα της ΕΕ, έχουν εμπνεύσει και κινητοποιήσει μεγάλο αριθμό χωρών και πόλεων και στη σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με ενθαρρυντικά μέχρι σήμερα αποτελέσματα. Σε ότι αφορά στην ελληνική πραγματικότητα για την πόλη, η διαχρονική απουσία του κράτους αλλά και η έλλειψη συνειδητοποίησης δικαιωμάτων και υποχρεώσεων από τους ίδιους τους πολίτες, είναι αξιοσημείωτη. Συμπερασματικά, για τη μετάβαση σε μια βιώσιμη αστική ανάπτυξη, δεν πρέπει να γίνεται εστίαση στη διαμόρφωση μιας πόλης-βιτρίνας, αλλά απαιτείται ισχυρή πολιτική βούληση για ένα γενικότερο σχεδιασμό που να συνυπολογίζει τόσο χωρικά όσο και κοινωνικά στοιχεία, ελαχιστοποίηση των κινδύνων, προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις, συμμετοχική διαδικασία, πρωτοβουλίες όπως οι έξυπνες και ανθεκτικές υποδομές, εναρμονισμό με τη δικαιοσύνη και τέλος υιοθέτηση του νέου ανθρώπινου δικαιώματος, το δικαίωμα στην πόλη. Για την έμπρακτη διαπίστωση των παραμέτρων αυτών και την ανάδειξη πρωτοβουλιών βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, με ικανοποιητικά μέχρι τώρα αποτελέσματα, διερευνήθηκαν οι περιπτώσεις δύο ελληνικών πόλεων, τα Τρίκαλα ως έξυπνη και η Αθήνα ως ανθεκτική.