Η παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών στους Έλληνες εκπαιδευτικούς μέσω διαδικτύου: πλεονεκτήματα, μειονεκτήματα και σύγκριση με την παραδοσιακή μέθοδο της συμβουλευτικής διαδικασίας

Ο βασικός στόχος της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση της εμπειρίας συμβούλων και συμβουλευόμενων από μια συμβουλευτική διαδικασία σε δυνητικό περιβάλλον. Πιο συγκεκριμένα, οι σύμβουλοι, που συμμετείχαν ήταν ψυχολόγοι και οι συμβουλευόμενοι ήταν εκπαιδευτικοί. Τα ερευνητικά ερωτήματα είχαν ως στόχο να διερευνήσουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών σχετικά με την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών από σχολικούς ψυχολόγους, τις αντιλήψεις εκπαιδευτικών και ψυχολόγων σχετικά με την διαδικτυακή συμβουλευτική πριν την βίωση της εμπειρίας και την περιγραφή της εμπειρίας μετά την πραγματοποίηση συμβουλευτικών συνεδριών μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας που δημιουργήθηκε για τους σκοπούς της έρευνας. Οι συμμετέχουσες ήταν 9 γυναίκες. Oι τρεις ήταν ψυχολόγοι με εργασιακή εμπειρία σε συμβουλευτικά κέντρα και σχολικές μονάδες. Οι υπόλοιπες 6 ήταν εκπαιδευτικοί, που χωρίστηκαν σε δύο υποομάδες των τριών. Τρεις από τις εκπαιδευτικούς είχαν πρότερη εμπειρία συνεργασίας με σχολικό ψυχολόγο, ενώ οι άλλες τρεις δεν είχαν σχετική εμπειρία. Το δείγμα επιλέχθηκε σκόπιμα ώστε να διερευνηθούν οι στάσεις και οι αντιλήψεις τόσο των ψυχολόγων όσο και των δύο υποομάδων των εκπαιδευτικών. Η έρευνα είναι ποιοτική. Για τον σχεδιασμό της έρευνας και την ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος ΕΦΑ (Ερμηνευτική Φαινομενολογική Ανάλυση). Πραγματοποιήθηκαν ημι-δομημένες συνεντεύξεις με όλες τις συμμετέχουσες προκειμένου να διερευνηθούν οι σκέψεις και οι προσδοκίες τους σχετικά με την διαδικτυακή συμβουλευτική. Στην συνέχεια, οι συμμετέχουσες πραγματοποίησαν συνεδρίες μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας. Δύο από τις εκπαιδευτικούς πραγματοποίησαν συνεδρίες μέσω βιντεοκλήσης και τέσσερις μέσω γραπτού κειμένου (chat). Μετά την βίωση της εμπειρίας, πραγματοποιήθηκαν οι τελικές συνεντεύξεις, που ήταν μη δομημένες και ως στόχο είχαν την, σε βάθος διερεύνηση, της νέας βιωμένης εμπειρίας. Τα δεδομένα προήλθαν μόνο από τις συνεντεύξεις ενώ το περιεχόμενο των συνεδριών παρέμεινε απόρρητο. Η διατριβη χωρίζεται σε δύο κύρια μέρη: το θεωρητικό και το ερευνητικό. Στο θεωρητικό μέρος παρουσιάζονται και συζητούνται οι έννοιες: συμβουλευτική ψυχολογία, εκπαιδευτική συμβουλευτική, το φαινόμενο του διαδικτύου, διαδικτυακή συμβουλευτική και τα σχετιζόμενα με τις ανωτέρω έννοιες δεοντολογικά ζητήματα. Στο ερευνητικό μέρος παρατίθενται τα ερευνητικά ερωτήματα. Επίσης, περιγράφεται η μεθοδολογία της έρευνας και συζητούνται ζητήματα σχετικά με την δεοντολογία και την αξιοπιστία της έρευνας. Στην συνέχεια παρουσιάζεται η ανάλυση των δεδομένων, τα συμπεράσματα και ακολουθεί η συζήτηση και οι περιορισμοί της παρούσας έρευνας αλλά και προτάσεις για μελλοντική έρευνα. Τα κυριότερα συμπεράσματα της έρευνας συνοψίζονται ως εξής: α) οι συμμετέχουσες αξιολόγησαν την εμπειρία της διαδικτυακής συνεδρίας ως βοηθητική και ενδιαφέρουσα β) οι συμμετέχουσες ανέφεραν ως θετικά χαρακτηριστικά της διαδικτυακής συμβουλευτικής την ευελιξία ως προς τον χώρο και τον χρόνο διεξαγωγής, την ασφάλεια που προσφέρει η ανωνυμία, τον μειωμένο φόβο έκθεση, τη δυνατότητα διατήρησης ενός ιστορικού των συνεδριών, όταν η επικοινωνία γίνεται μέσω chat. Τα χαρακτηριστικά της που κατά την εκτίμησή τους δυσχέραναν την διαδικασία ήταν: η απουσία εξωλεκτικών πληροφοριών, η έλλειψη αμεσότητας στην επικοινωνία, η έλλειψη φυσικής παρουσίας και ζεστασιάς, ο χρόνος επεξεργασίας και δακτυλογράφησης του κειμένου, οι κίνδυνοι εξαιτίας της ανωνυμίας και ζητήματα απορρήτου, γ) αναδύθηκε ένα μοτίβο αμφιθυμίας των συμμετεχουσών εκπαιδευτικών απέναντι στον σχολικό ψυχολόγο και τις παρεμβάσεις του, είτε γίνονται με φυσική παρουσία είτε διαδικτυακά δ) αναδύθηκε το μοτίβο της ανησυχίας των συμμετεχουσών ψυχολόγων σε σχέση με τον έλεγχο που μπορούν να ασκήσουν σε μια διαδικτυακή συμβουλευτική διαδικασία ε) αναδύθηκε το μοτίβο της βίωσης άγχους των συμμετεχουσών ψυχολόγων σχετικά με την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών μέσω διαδικτύου ελλείψει κατάλληλης εκπαίδευσης και εμπειρίας.