Ισότητα και ελευθερία στον Ζ.Ζ.Ρουσώ και τον Τ.Χομπς : ζητήματα συγκρότησης της εξουσίας και η διάσταση της ηθικής

H παρούσα εργασία έχει ως αφετηρία της το έργο των Τόμας Χομπς και Ζαν Ζακ Ρουσσώ (και ειδικότερα τον Λεβιάθαν του Τ. Χομπς και το Κοινωνικό Συμβόλαιο και τον Λόγο περί Ανισότητας του Ζ. Ζ. Ρουσσώ), με τον πρώ¬το να αποτελεί τον πατέρα της θεωρίας του κοινωνικού συμβολαίου και τον δεύτερο ριζικό αναθεωρητή της. Συγκεκριμένα, αναζητείται κατά πρώτο λόγο η πρωταρχική θεμελίωση της έννοιας της κυριαρχίας σε καθέναν από τους δύο στοχαστές και κατά δεύτερο λόγο επιχειρείται μια συγκριτική προσέγγιση μέσα από την οποία αναδει¬κνύονται οι διαφορές και ομοιότητες στη σκέψη των δύο διανοητών. Παρότι η πρώτη ανάγνωση δεν θα άφηνε πολλά περιθώρια για ομοιότητες, εντούτοις αυτές υπάρχουν και συγκροτούν κατά ένα μέρος τη βάση των λεγόμενων θεωριών του κοινωνικού συμβολαίου και σκιαγραφούν την ιστορική τους εξέλιξη. Τελικό ζητούμενο είναι πώς αυτές οι δομικές, αφετηριακές θέσεις μπορούν να ιδωθούν κάτω από την διάσταση της ηθικής, ή για την ακρίβεια κατά πόσο η ηθική αποτελεί μέρος του πυρήνα της σκέψης των δύο φιλοσόφων. Mε αφορμή τα παραπάνω γίνεται μια αναγωγή σε ένα ευρύτερο θεωρητικό πλαίσιο για να επανέλθουμε στο αρχικό μας αίτημα περί μη κατακερματισμού των κοινωνικών επιστημών. Η μέθοδος της εργασίας είναι η κατ’ αντιπαράσταση παρουσίαση του έργου των δύο συγγραφέων με άξονες συγκεκριμένες, κοινές πρωταρχικές έννοιες και η ανάλυση των συμπερασμάτων που προκύπτουν. Πιο συγκεκριμένα εξετάζεται η έννοια της φυσικής κατάστασης, οι έννοιες της ελευθερίας και της ισότητας και κατόπιν η πράξη συγκρότησης της ανθρώπινης κοινωνίας και η θεωρητική θεμελίωση της κυριαρχίας. Παράλληλα διερευνώνται στοιχεία ηθικής στα παραπάνω. Για την επίτευξη του στόχου μελετώνται πρωταρχικές πηγές και, όπου κρίνεται απαραίτητο, συμπληρώνεται η έρευνα από δευτερογενείς.