Η υψηλή στρατηγική της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή από το 2016

Η αλληλεπίδραση της Τουρκίας με τη Μέση Ανατολή υπήρξε διαχρονική και επηρεασμένη από γεωγραφικούς, ιστορικούς, θρησκευτικούς και πολιτισμικούς παράγοντες. Η ανάδυση του πολιτικού ισλάμ, από την δεκαετία του 1970 και μετά, έθεσε τις βάσεις για την επίρρωση των σχέσεων αυτών. Η ενίσχυση της τουρκικής ήπιας ισχύος στη Μέση Ανατολή, κατά την περίοδο 2002-2010, αποτέλεσε έναν από τους κύριους στόχους της εξωτερικής πολιτικής της Άγκυρας, καθώς και ένα σημαντικό παράγοντα στον οποίο στηρίχθηκε η οικονομική επιτυχία του ΑΚΡ. Το κύμα των επαναστατικών εξεγέρσεων της Αραβικής Άνοιξης, η εμπλοκή και τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, καθώς και η επιρροή αυτών στο εσωτερικό της Τουρκίας, με αποκορύφωμα το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, θα κρίνουν αναγκαίο τον επαναπροσδιορισμό της τουρκικής υψηλής στρατηγικής. Η παρούσα εργασία θα επιχειρήσει να προσεγγίσει και να αξιολογήσει τη διαμόρφωση της υψηλής στρατηγικής της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή από το 2016 κι έπειτα. Η ανάλυση της, θα γίνει βάσει των μεθοδολογικών εργαλείων των Διεθνών Σχέσεων σε μια σειρά περιπτωσιολογικών μελετών, λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη το ιστορικό πλαίσιο και το διεθνή παράγοντα. Η υψηλή στρατηγική της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή επικεντρώθηκε σε τρεις βασικούς άξονες: την διατήρηση και ενίσχυση των οικονομικών δεσμών με τα κράτη της Μέσης Ανατολής, την προβολή της ως περιφερειακής δύναμης στην περιοχή και προστάτη των σουνιτικών μουσουλμανικών πληθυσμών, καθώς και την αποδυνάμωση-αντιμετώπιση της δράσης του PKK και κάθε προσπάθειας αυτονομίας των κουρδικών πληθυσμών. Βραχυπρόθεσμα, η υψηλή στρατηγική της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή παραμένει εντός των στόχων της, διατηρώντας μεγάλο όγκο συναλλαγών με τα κράτη της περιοχής, αυξάνοντας την προβολή στρατιωτικής ισχύος της σε Συρία, Ιράκ και Κατάρ, εξισορροπώντας το συνασπισμό Σαουδικής Αραβίας-ΗΑΕ-Αιγύπτου με την προσέγγιση Ιράν-Κατάρ και τέλος, εξουδετερώνοντας σε μεγάλο βαθμό την κουρδική απειλή από τα σύνορα της. Ωστόσο, μένει να ερευνηθεί μελλοντικά αν η υψηλή της στρατηγική παρουσιάσει αντοχές σε σφάλματα κυρίως λόγω της υποβάθμισης των σχέσεων της με τις ΗΠΑ και της προσέγγισης των αραβικών κρατών από το Ισραήλ.