Το διεθνές και ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας

Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται το θέμα της καταπολέμησης της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (combating terrorism financing - CFT) σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο. Αν και η τρομοκρατία και η χρηματοδότηση αυτής συνακόλουθα, είναι ζητήματα που απασχολούν τις ρυθμιστικές αρχές εδώ και καιρό, οι διαστάσεις που έχει λάβει σήμερα το θέμα, το τοποθετούν στις πιο επείγουσες προτεραιότητες διεθνών οργανισμών και κυβερνήσεων. Ο λόγος που καθιστά την αντιμετώπιση του φαινομένου αυτού εξαιρετικά σημαντική, είναι το γεγονός ότι εκτός του ότι είναι απόλυτη ανάγκη η ύπαρξη ασφάλειας διεθνώς μέσω της αποτροπής τρομοκρατικών επιθέσεων, προστασίας χρήζει και το χρηματοπιστωτικό σύστημα το οποίο χρησιμοποιούμενο για της οικονομικές ανάγκες των τρομοκρατών βάλλεται, αποσταθεροποιείται και αμφισβητείται η αξιοπιστία αυτού, με αποτέλεσμα η θωράκιση των πιστωτικών ιδρυμάτων και των χρηματοπιστωτικών οργανισμών να είναι το διακύβευμα για να διατηρηθεί η σταθερότητα και βιωσιμότητα του οικονομικού συστήματος. Στις σελίδες που ακολουθούν επιδιώκεται αρχικά μία θεωρητική προσέγγιση του φαινομένου. Στο πρώτο κεφάλαιο, επιχειρείται η απόδοση του ορισμού της τρομοκρατίας και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας μέσα από τη διεθνή και ευρωπαϊκή σκοπιά. Αναλύονται οι δυσκολίες που προκύπτουν στην οριοθέτηση και οι λόγοι αυτών, αλλά και η σύνδεση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας με την καταπολέμηση του φαινομένου της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Εν συνεχεία, στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται το διεθνές ρυθμιστικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, από οργανισμούς παγκόσμιας εμβέλειας (Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης (Financial Action Task Force on Money Laundering, F.A.T.F.), Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία (Basel Committee on Banking Supervision, B.C.B.S.) και Ηνωμένα Έθνη). Οι εν λόγω οργανισμοί, μέσω συστάσεων, εκθέσεων, κανόνων και συμβάσεων θέτουν πρότυπα συμμόρφωσης τα οποία τηρούν ή τουλάχιστον δεσμεύονται να τηρούν τα περισσότερα κράτη, καθώς το φαινόμενο αυτό αντιμετωπίζεται μόνο σε συλλογικό επίπεδο ενώ οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση που θα είχε ως αποτέλεσμα να καταπολεμήσει το φαινόμενο μεμονωμένα, αποσπασματικά ή με συνδυασμό διαφορετικών και ετερόκλητων προσεγγίσεων, ουδόλως θα είχε επιτυχία. Το τρίτο κεφάλαιο, αντίστοιχα, αναφέρεται στο ρυθμιστικό πλαίσιο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κοινοτικά όργανα μέσω κανονισμών, οδηγιών και αποφάσεων, υφαίνουν το ρυθμιστικό πλέγμα για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Στο κεφάλαιο αυτό, γίνεται μια εκτενέστερη αναφορά στην τελευταία οδηγία και στον κανονισμό, οι οποίοι στόχο έχουν να εναρμονίσουν το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο με το προσφάτως τροποποιηθέν διεθνές (μετά τις μεταβολές που έλαβαν χώρα στις Συστάσεις της FATF το 2012) αλλά και να ενισχύσουν τους κανόνες της Ένωσης για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Τέλος, η γράφουσα καταλήγει σε συμπεράσματα σε σχέση αρχικά με το προϋπάρχον ρυθμιστικό πλαίσιο. Εντοπίζονται εν συνεχεία οι αδυναμίες αυτού και τονίζεται η ανάγκη ύπαρξης του νέου ρυθμιστικού πλαισίου. Έμφαση δίδεται και στην επίδραση που έχει η γραμμή που προτείνεται σε διεθνές επίπεδο ως προς την αντιμετώπιση του φαινομένου από τον ευρωπαίο νομοθέτη. Συγκεκριμένα, λαμβάνει χώρα ένας σχολιασμός του πώς εν τέλει καταλήγουν οι διεθνείς κατευθυντήριες να συνιστούν νόμους των κρατών και εξετάζεται το ποία είναι η θέση της ευρωπαϊκής ένωσης σε όλη αυτή τη νομοπαραγωγική διαδικασία. Καταληκτικά, παρατίθεται σε πίνακα το διεθνές και ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο που βρίσκεται σε ισχύ σήμερα προς διευκόλυνση του αναγνώστη για το τι σήμερα έχει εφαρμογή αλλά και για το πώς και βάσει ποιών κατευθυντήριων προήλθε αυτό. Παρατίθενται επίσης, ορισμένοι πίνακες και διαγράμματα σχετικά και ενδεικτικά του ζητήματος τα οποία αναδεικνύουν κάποιες πτυχές του φαινομένου με ενάργεια.