Ζητήματα λειτουργίας του κοινού τραπεζικού λογαριασμού

Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας επιχειρείται η ανάλυση των βασικών ζητημάτων που άπτονται της λειτουργίας του κοινού τραπεζικού λογαριασμού μέσα από την ερμηνεία των διατάξεων του ν. 5638/1932, του βασικού νομοθετήματος που διέπει την λειτουργία του. Κύριο χαρακτηριστικό της κατάθεσης σε κοινό λογαριασμό είναι η δυνατότητα που παρέχεται σε οποιονδήποτε εκ των πλειόνων δικαιούχων να αναλαμβάνει ποσά, τα οποία δεν απαιτείται να έχει καταθέσει ο ίδιος, από το λογαριασμό, χωρίς την συγκατάθεση των λοιπών δικαιούχων. Στην παρούσα αναλύονται οι δημιουργούμενες στην εν λόγω σύμβαση έννομες σχέσεις, ήτοι η εξωτερική σχέση μεταξύ συνδικαιούχων και πιστωτικού ιδρύματος και η εσωτερική, που ρυθμίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις μεταξύ των περισσότερων δικαιούχων. Περαιτέρω, εξετάζεται το ζήτημα της διάθεσης της κατάθεσης: αφενός επιχειρείται η ερμηνεία της έννοιας της «απαγόρευσης διάθεσης της κατάθεσης» του άρθρου 3 ν. 5638/1932 και εξετάζονται οι εξαιρεθείσες από το πεδίο εφαρμογής της ως άνω διάταξης πράξεις χρήσεως του λογαριασμού της εκχώρησης και της ενεχύρασης˙ αφετέρου ερευνάται η τύχη της κατάθεσης σε περίπτωση θανάτου ενός εκ των συνδικαιούχων και ειδικότερα τα δικαιώματα των επιζώντων συνδικαιούχων και των κληρονόμων του θανόντος επί της καταθέσεως, τόσο στην πάγια στην τραπεζική πρακτική περίπτωση προσθήκης στη σύμβαση του όρου του άρθρου 2 ν. 5638/1932, σύμφωνα με τον οποίο μετά το θάνατο οποιουδήποτε δικαιούχου το υπόλοιπο του λογαριασμού περιέρχεται αυτοδικαίως στους επιζώντες συνδικαιούχους, όσο και στην σπάνια περίπτωση μη προσθήκης της ως άνω ρήτρας. Ακολουθεί εκτενής αναφορά στο ζήτημα της προστασίας των αναγκαίων κληρονόμων, οι οποίοι αποκλείονται ολοσχερώς από οποιοδήποτε δικαίωμα επί της καταθέσεως τόσο έναντι της τράπεζας, όσο και των συνδικαιούχων με την προσθήκη του όρου του άρθρου 2 ν. 5638/1932 στη σύμβαση. Ειδικότερα, αναλύεται η περιεχόμενη στη διάταξη του άρθρου 117 ΕισΝΑΚ προϋπόθεση που πρέπει να πληρείται για την προστασία του δικαιώματος των αναγκαίων κληρονόμων στη νόμιμη μοίρα τους επί του ποσού του λογαριασμού και ερευνάται κατά πόσον οι τελευταίοι και οι κληρονόμοι γενικότερα, προκειμένω να ασκήσουν τις αξιώσεις τους επί της καταθέσεως, δικαιούνται να λάβουν τις απαραίτητες πληροφορίες από τα πιστωτικά ιδρύματα, ή υπερισχύει τελικά η υποχρέωση των τελευταίων για τήρηση εχεμύθειας σχετικά με τις τηρούμενες σε αυτά καταθέσεις, λόγω δεσμεύσεώς τους από το απόρρητο των τραπεζικών καταθέσεων. Επιπρόσθετα, εξετάζεται το θέμα της κατάσχεσης της καταθέσεως και ειδικότερα η νομολογιακή και νομοθετική εξέλιξη του ζητήματος του κατασχετού των καταθέσεων, το αμάχητο τεκμήριο του άρθρου 4 ν. 5638/1932 περί ισομερούς κατανομής της χρηματικής κατάθεσης σε κοινό λογαριασμό έναντι του κατασχόντος δανειστή, καθώς και η διαδικασία της κατάσχεσης. Τέλος, αναπτύσσονται ορισμένα φορολογικά ζητήματα, που αφορούν την απαλλαγή της κατάθεσης από κάθε φόρο κληρονομίας ή άλλο τέλος κατά την περιέλευσή της στους επιζώντες συνδικαιούχους στην περίπτωση θανάτου οποιουδήποτε εκ των δικαιούχων και την (ορθή) κατανομή της μη δικαιολογημένης προσαύξησης περιουσίας - τεκμαιρόμενης από την ύπαρξη ποσού, προερχομένου από άγνωστη πηγή, σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό - μεταξύ των συνδικαιούχων και παρατίθενται περιπτώσεις ανάλογης εφαρμογής του ν. 5638/1932 και συγκεκριμένα επί των κοινών μεριδίων αμοιβαίων κεφαλαίων, των κοινών άϋλων τίτλων του Ελληνικού Δημοσίου και των κοινών άϋλων κινητών αξιών καταχωρημένων στο Σύστημα Αϋλων Τίτλων (Σ.A.T.).