Διερεύνηση αποτελεσμάτων παρεμβατικού ψυχοθεραπευτικού προγράμματος παιγνιοθεραπείας σε ασθενείς παιδιά και εφήβους με Μεσογειακή Αναιμία

Το θέμα της παρούσας διατριβής στηρίχθηκε σε επιστημονικές έρευνες που συσχετίζουν το χρόνιο νόσημα στα παιδιά -όπως η Μεσογειακή αναιμία- με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ψυχοκοινωνικών προβλημάτων προσαρμογής σε σχέση με τους συνομηλίκους τους (Wallander and Varni¸ όπως αναφέρεται στο Lightfoot, Wright and Sloper, 1998 κ.α.). Παρομοίως στο ότι η εμφάνιση προβλημάτων στη συμπεριφορά και στο συναισθηματικό τομέα είναι αρκετά πιο αυξημένη στα παιδιά με χρόνιες ασθένειες από ότι στα «φυσιολογικά» παιδιά (Lavigne and Faier- Rautman,1992 κ.α.). Επίσης στηρίχθηκε σε βιβλιογραφικά δεδομένα αναφορικά με την ψυχοσωματική διάσταση της χρόνιας νόσου, εν προκειμένω της Μεσογειακής Αναιμίας. Ο αριθμός πρόσφατων ερευνών που εξετάζουν την αποτελεσματικότητα της παιγνιοθεραπείας στην μείωση διαφόρων αρνητικών ψυχολογικών συμπτωμάτων σε παιδιά με χρόνιες ασθένειες, επειδή πρόκειται για μία μάλλον εξειδικευμένη εφαρμογή της παιγνιοθεραπείας, είναι περιορισμένος. Αυτό είναι και ένα από τα κενά που φιλοδοξεί να καλύψει η παρούσα έρευνα. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε δυο χρόνια στο Γενικό Νοσοκομείο Παίδων Πεντέλης, στο τμήμα Μεσογειακής αναιμίας. Ο σκοπός της ήταν η διερεύνηση της επίδρασης της παιγνιοθεραπείας στη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών με μεσογειακή αναιμία που ήταν επιβαρυμένα ψυχοκοινωνικά και συναισθηματικά λόγο της νόσου. Συμμετείχαν 20 ασθενείς, παιδιά και έφηβοι, ηλικίας 7 έως 13 ετών που πάσχουν από μεσογειακή αναιμία και μεταγγίζονται περίπου δυο φορές το μήνα, για τα τρία τουλάχιστον τελευταία χρόνια και που παρουσίαζαν αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης, θυμού, προβλήματα συμπεριφοράς και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Το γενικό σκεπτικό της μελέτης είναι ο σχεδιασμός δυο ισοδύναμων ομάδων ασθενών. Η μια περιλαμβάνει ασθενείς με μεσογειακή αναιμία που συμμετείχαν σε ομάδες ψυχοθεραπείας (πειραματική ομάδα 10 άτομα), ενώ η άλλη ασθενείς με μεσογειακή αναιμία που δεν συμμετάσχουν σε ομάδα ψυχοθεραπείας (ομάδα ελέγχου 10 άτομα). Η όλη μεθοδολογία περιλαμβάνει αξιολόγηση τόσο της σωματικής όσο και της ψυχοκοινωνικής κατάστασης κάθε ασθενή κατά την αρχή και το τέλος της πειραματικής συνθήκης. Οι σωματικές παράμετροι συνοψίζονται στις α) υποτροπές προ και κατά την διάρκεια της πειραματικής συνθήκης β) στους θανάτους στην διάρκεια της πειραματικής συνθήκης γ) στον αριθμό των νοσηλειών προ και κατά την διάρκεια της πειραματικής συνθήκης. Οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες συνοψίζονται στα επίπεδα 1)αυτοεκτίμησης 2) άγχους 3) κατάθλιψης 4)θυμού 5)προβληματικής συμπεριφοράς καθώς και στην εκτίμηση προσαρμογής των ασθενών από την γιατρό και την νοσηλεύτρια, στην ευαλωτότητα των ασθενών, καθώς και τις στρατηγικές αντιμετώπισης της νόσου από τους ασθενείς . Τα αποτελέσματα στις τελικές μετρήσεις εμφανίζουν γενικά την πειραματική ομάδα σε καλύτερη κατάσταση σε όλες τις σωματικές παραμέτρους, παρόλο που ξεκίνησε με δυσμενέστερες συνθήκες από την ομάδα ελέγχου, η οποία φαίνεται να χειροτέρεψε δυο χρόνια μετά. Και ως προς τις ψυχοκοινωνικές παραμέτρους η πειραματική ομάδα βελτιώθηκε. Μειώθηκαν τα ποσοστά τις κλίμακες του άγχους, της κατάθλιψης, του θυμού και της προβληματικής συμπεριφοράς, ενώ αυξήθηκαν τα ποσοστά στην κλίμακα της αυτοεκτίμησης. Χρησιμοποιεί τις πλέον ώριμες στρατηγικές αντιμετώπισης της νόσου και βελτιώθηκε ως προς της προσαρμογή της απέναντι στην ασθένεια αντίθετα με την ομάδα ελέγχου που χειροτέρεψε. Αυξήθηκε το άγχος, η κατάθλιψη, ο θυμός και τα επίπεδα προβληματικής συμπεριφοράς ενώ η αυτοεκτίμηση αυξήθηκε οριακά. Τα αποτελέσματα της έρευνας ενισχύουν τη θέση αρκετών μελετών ότι οι ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις βελτιώνουν την πορεία και την έκβαση της χρόνιας νόσου και εν προκειμένω της Μεσογειακής Αναιμίας. Η όλη μελέτη συντείνει επίσης προς την ψυχοσωματική θεώρηση της νόσου και την ολιστική αντιμετώπισή της. Τέλος προτείνει το συγκεκριμένο μοντέλο παρέμβασης (παιγνιοθεραπεία), το οποίο μπορεί να καλύψει τις ανάγκες πολλών ασθενών (παιδιών και εφήβων) με μικρό αριθμό προσωπικού. Η παρούσα έρευνα μπορεί να ανοίξει ερευνητικές προοπτικές για εκτενέστερες ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις.