«Ζητήματα ανταλλαγής πληροφοριών και συλλογής αποδεικτικών στοιχείων στο πλαίσιο της αστυνομικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση: η σχέση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Εντολής Έρευνας και της Ευρωπαϊκής Εντολής Υποβολής και Διατήρησης Ηλεκτρονικών Αποδεικτικών Στοιχείων»

Στην παρούσα διπλωματική εργασία, γίνεται μία παρουσίαση του πλαισίου μέσα στο οποίο η Ένωση και τα κράτη μέλη καλούνται να αιτηθούν και να συλλέξουν ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία. Το ήδη υφιστάμενο νομικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Εντολής Έρευνας (ΕΕΕ), το οποίο βασίζεται στην αμοιβαία αναγνώριση των δικαστικών αποφάσεων, μπορεί να εφαρμοστεί και για την περίπτωση συλλογής ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων από άλλα κράτη μέλη. Η Επιτροπή στη σχετική πρόταση της για τα ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία, αναφέρει ότι η ΕΕΕ καθώς και η αμοιβαία δικαστική συνδρομή επιφέρουν καθυστερήσεις στην αναζήτηση αυτής της ιδιαίτερης κατηγορίας αποδεικτικών στοιχείων και συνεπώς δεν παρέχουν αποτελεσματικό αίσθημα ασφάλειας στους πολίτες της Ένωσης, για αυτό και προτείνει δύο νέα νομικά εργαλείο για τη συλλογή ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων την Ευρωπαϊκή Εντολή Υποβολής (ΕΕΥποβ.) και την Ευρωπαϊκή Εντολή Διατήρησης (ΕΕΔιατ.) ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων. Όπως διαφαίνεται στο τοπίο η ΕΕΕ, η ΕΕΥποβ. και ΕΕΔιατ. θα συνυπάρξουν στο πεδίο της Ένωσης και θα αποτελούν νομικά εργαλεία που θα επιτρέπουν την ανταλλαγή ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης στο πλαίσιο ποινικών ερευνών. Τα εργαλεία αυτά αποσκοπούν στη διευκόλυνση της διασυνοριακής συνεργασίας στην έρευνα και τη δίωξη των ποινικών αδικημάτων, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τα δικαιώματα των ατόμων και την ανάγκη προστασίας προσωπικών δεδομένων. Η ΕΕΕ επιτρέπει στις αρχές σε ένα κράτος μέλος της Ένωσης να ζητήσουν συνδρομή από τις αρχές σε άλλο κράτος μέλος, ακόμα και στη συγκέντρωση ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων για χρήση σε ποινικές διαδικασίες, διασφαλίζοντας πλήρως τα δικαιώματα των υπόπτων και κατηγορουμένων, με την παρέμβαση κρατικών αρχών και στα δύο κράτη μέλη. Από την άλλη πλευρά η προτεινόμενη ΕΕΥποβ. στοχεύει στον εξορθολογισμό της διαδικασίας για την απόκτηση ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων από άλλα κράτη μέλη και να διασφαλίσει ότι τα αιτήματα αυτά αντιμετωπίζονται με έγκαιρο και αποτελεσματικό τρόπο, στερούμενη όμως ορισμένων διασφαλιστικών δικλείδων στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των υποκείμενων προσώπων σε σχέση με την ΕΕΕ. Παράλληλα η ΕΕΔιατ., επιτρέπει στις αρχές σε ένα κράτος μέλος να ζητήσουν να διατηρηθούν ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία σε έναν πάροχο που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος για σκοπούς ποινικής διερεύνησης. Η ΕΕΔιατ. αποσκοπεί στην πρόληψη της καταστροφής ή της αλλοίωσης των ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων που μπορεί να απαιτηθούν για ποινική έρευνα. Η Επιτροπή αναφέρει ότι οι δύο νέες εντολές, δημιουργούν ένα σύγχρονο πλαίσιο για την ανταλλαγή ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων μεταξύ των κρατών μελών κατά τρόπο που να είναι σύμφωνο με την Ενωσιακή νομοθεσία και τα θεμελιώδη δικαιώματα των ατόμων. Ωστόσο, συγκρίνοντας τα νομικά εργαλεία αυτά, γίνεται αντιληπτό ότι το επίπεδο προστασίας των δικαιωμάτων ίσως δεν είναι το ίδιο με την χρήση όλων των εντολών και αυτό γιατί με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις για την ΕΕΥποβ. και ΕΕΔιατ. δεν είναι βέβαιο αν εξασφαλίζονται επαρκώς και γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα των υπόπτων και κατηγορουμένων, συγκρινόμενες πάντα με την ΕΕΕ. Τέλος, διαπιστώνεται ότι η μελλοντική συνύπαρξη αυτών των εντολών (ΕΕΕ, ΕΕΥποβ. και ΕΕΔιατ.) και η σχέση μεταξύ αυτών, δημιουργεί τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να επιλέγουν κάθε φορά το κατάλληλο νομικό εργαλείο προκειμένου να διευκολυνθεί η διασυνοριακή συνεργασία σε ποινικές έρευνες, για την συλλογή εκείνων των ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων που κρίνονται αναγκαία, με τις όποιες επιφυλάξεις αναφέρθηκαν προηγουμένως.