Τερματισμός του πολέμου στη Συρία. Πότε, με ποιες προϋποθέσεις; Απεμπλοκή Τουρκίας και Ρωσίας. Πιθανά σενάρια. Ύπαρξη θυλάκων ISIS

Η εκδήλωση της Αραβικής Άνοιξης, τον Μάρτιο του 2011 στη Συρία δεν προδίκαζε με τίποτα τις εξελίξεις που ακολούθησαν, καθόσον η αρχική εξέγερση μετατράπηκε σε έναν εμφύλιο πόλεμο που χαρακτηρίζεται ως μία από τις σημαντικότερες σύγχρονες προκλήσεις για τη διεθνή κοινότητα. Τούτο, γιατί περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τη δημιουργία και την ανάπτυξη ενός πλέγματος αντικρουόμενων συμφερόντων και ανταγωνισμού ισχύος από περιφερειακούς και διεθνείς δρώντες, καθώς επίσης και την εξίσου σημαντική παράμετρο του μεταναστευτικού ρεύματος προς την Ευρώπη. Την άνοιξη του 2022 συμπληρώνονται έντεκα χρόνια εμπόλεμης εμφύλιας διαμάχης που έχει οδηγήσει τη χώρα σε μία άνευ προηγουμένου καταβάθρωση τόσο σε κοινωνικό και πολιτικό, όσο και σε οικονομικό και δημογραφικό επίπεδο. Η συμμετοχή διαφορετικών και ισχυρών δρώντων έχει μετατρέψει την αρχική εξέγερση σε πόλεμο περιφερειακής εμβέλειας, αλλά με πολύ σημαντικές και ισχυρές διεθνείς απολήξεις. Αντικρουόμενα συμφέροντα από φαινομενικά επισφαλείς συμμαχίες, θρησκευτικές διαφορές και αντίθετες γεωστρατηγικές προσεγγίσεις είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά αυτής της πολύνεκρης σύρραξης. Πέραν των παραδοσιακά μεγάλων δυνάμεων του διεθνούς συστήματος, έχουν έντονη και συχνά ετεροφορτιζόμενη εμπλοκή και αρκετοί δρώντες του περιφερειακού υποσυστήματος της Μέσης Ανατολής (ΗΠΑ, Ρωσία, Ιράν, Τουρκία, Κούρδοι, Χεζμπολάχ, Ισραήλ, ISIS, κ.λπ.). Όλα αυτά, σε μία πολυπλοκότητα που ευνοεί τη δημιουργία συμμαχιών, φανερών και μη, οι οποίες θέτουν την έκβαση του πολέμου εν αμφιβόλω. Από τους σημαντικότερους δρώντες, η Ρωσία και η Τουρκία. Η μεν πρώτη τάχθηκε αναφανδόν και σε όλα τα επίπεδα στο πλευρό του Άσαντ, η δε δεύτερη υποστήριξε την ανατροπή του, πραγματοποιώντας μάλιστα και τρεις μεγάλες στρατιωτικές εισβολές, ενώ παραμένει, κατέχοντας έδαφος και απειλώντας για περαιτέρω δράση. Καίτοι σε αρκετές περιπτώσεις τα συμφέροντά τους είναι διαφορετικά, εν τούτοις, καταφέρνουν και βρίσκουν κοινό τόπο σκέψης και δράσης. Η Συρία πλέον βρίσκεται διαιρεμένη σε τρεις ζώνες. Η πρώτη ζώνη, υπό τον έλεγχο του Άσαντ και με ρωσική και ιρανική προστασία, βρίσκεται στα κυριότερα αστικά κέντρα, τα παράλια και τους βασικούς οδικούς άξονες. Η δεύτερη, υπό τον έλεγχο των Κούρδων, είναι οι βορειοανατολικές και ανατολικές περιοχές. Η τρίτη, βρίσκεται στα βόρεια, στα σύνορα με την Τουρκία, συμπεριλαμβάνοντας και την πόλη Ιντλίμπ, που ελέγχεται από δυνάμεις αντικαθεστωτικές και δυνάμεις της Τουρκίας. Τα όρια μεταξύ αυτών των ζωνών είναι ρευστά, αλλά υπάρχει μια σταθερότητα που ενίοτε διακόπτεται από βομβιστικές επιθέσεις στοιχείων του ISIS στα ανατολικά. Η κατάσταση πλέον στη Συρία είναι εύθραυστη και σταθερά ασταθής, αλλά όχι εμπόλεμη με την κλασική έννοια του όρου.